TPS (ang. Transactions Per Second) to liczba transakcji, które sieć przetwarza w ciągu sekundy. W kryptowalutach TPS służy do porównywania przepustowości blockchainów, ale sama liczba niewiele mówi bez kontekstu: czy chodzi o maksimum teoretyczne, wynik testu, czy rzeczywisty ruch – i co w danej sieci liczy się jako transakcja.
TPS teoretyczny, szczytowy i rzeczywisty
| Rodzaj | Co oznacza | Jak go czytać |
|---|---|---|
| Teoretyczny | Maksimum wynikające z parametrów sieci (rozmiar bloku, limit gazu, czas bloku) | Górny sufit dla najprostszych transakcji |
| Szczytowy / testowy | Wynik osiągnięty w testach lub w krótkim piku | Często w idealnych warunkach, na testnecie |
| Rzeczywisty | Średnia liczba transakcji użytkowników w danym okresie | Zależy od popytu, nie tylko od możliwości sieci |
Marketing projektów zwykle podaje pierwszą lub drugą wartość. Do porównań sensowniejsza jest trzecia – najlepiej z tego samego okresu i z tą samą definicją transakcji.
Co wpływa na TPS
- Pojemność bloku – rozmiar w bajtach (Bitcoin) albo limit gazu (Ethereum).
- Czas bloku – krótszy oznacza więcej bloków na sekundę.
- Złożoność transakcji – prosty przelew zużywa mniej zasobów niż swap na DEX czy wywołanie kilku kontraktów.
- Konsensus i wymagania sprzętowe – szybsze sieci zwykle wymagają mocniejszych węzłów, co ogranicza liczbę uczestników.
- Co liczymy – w niektórych sieciach dużą część ruchu stanowią techniczne transakcje walidatorów, np. głosowania w Solanie, które zawyżają surowy TPS.
Warstwa druga i skalowanie
Zamiast zwiększać TPS sieci głównej, wiele ekosystemów przenosi ruch na warstwę drugą. Bitcoin ma Lightning Network, w której płatności odbywają się poza łańcuchem, a do sieci głównej trafiają tylko otwarcia i zamknięcia kanałów. Ethereum skaluje się przez rollupy (Arbitrum, Optimism, Base i inne), które wykonują transakcje u siebie i publikują skompresowane dane na warstwie pierwszej. Łączny ruch na rollupach wielokrotnie przewyższa dziś ruch na samej sieci głównej Ethereum. Dlatego porównując Ethereum z innymi sieciami, warto patrzeć na cały ekosystem, a nie tylko na warstwę pierwszą.
Przykład: jak policzyć TPS
Bitcoin: załóżmy, że blok mieści ok. 3 500 transakcji i powstaje średnio co 600 sekund. TPS = 3 500 / 600 ≈ 5,8. Stąd często podawany zakres 3–7 TPS, zależny od rodzaju transakcji.
Ethereum: załóżmy limit gazu 60 mln na blok i blok co 12 sekund. Prosty przelew ETH zużywa 21 000 gazu, więc w bloku zmieści się ok. 2 857 takich przelewów, co daje ok. 238 TPS. Jeśli jednak typowa transakcja (swap, interakcja z kontraktem) zużywa ok. 100 000 gazu, blok pomieści 600 transakcji, czyli 50 TPS. Ten sam łańcuch daje więc wynik różniący się niemal pięciokrotnie – zależnie od tego, co liczysz.
Visa: firma podaje, że przetwarza ponad 322 mld transakcji rocznie, a jej sieć obsługuje szczytowo do ok. 83 000 komunikatów transakcyjnych na sekundę. Średnio daje to ok. 10 200 transakcji na sekundę (322 mld / 31,5 mln sekund w roku). Często powtarzana liczba „Visa – 24 000 TPS” to stara, nieprecyzyjna wartość bez podanego źródła.
Najczęstsze błędy
- Porównywanie TPS teoretycznego jednej sieci z rzeczywistym TPS innej.
- Pomijanie finalności – duży TPS przy długim czasie do ostatecznego potwierdzenia nie pomaga przy szybkim handlu.
- Ignorowanie kosztu decentralizacji: wysoki TPS często oznacza mniejszą liczbę węzłów i droższy sprzęt.
- Traktowanie TPS jako argumentu za wzrostem ceny tokena – przepustowość to nie popyt.
- Liczenie transakcji technicznych i spamu jako realnego użycia.
Perspektywa tradera
Dla tradera ważniejsze od samego TPS są trzy rzeczy: czas do finalności, koszt transakcji w szczycie zatłoczenia i stabilność sieci. Przy gwałtownych ruchach rynku popyt na miejsce w blokach rośnie skokowo – opłaty skaczą, a transakcje z niską opłatą czekają. Jeśli handlujesz na DEX lub przenosisz środki między giełdami, sprawdź, jak sieć zachowywała się podczas poprzednich dużych spadków, i zostaw zapas na opłaty. Wysoki TPS w materiałach marketingowych nie zastąpi historii działania pod obciążeniem.
Najczęstsze pytania
Co oznacza TPS w kryptowalutach?
Liczbę transakcji, które sieć przetwarza w ciągu sekundy. To miara przepustowości, a nie szybkości potwierdzenia pojedynczej transakcji.
Ile TPS ma Bitcoin?
Zwykle kilka transakcji na sekundę na łańcuchu głównym, zależnie od ich rodzaju. Większą przepustowość zapewnia warstwa druga, np. Lightning Network.
Czy wyższy TPS oznacza lepszy blockchain?
Nie zawsze. Wysoki TPS bywa okupiony centralizacją i wysokimi wymaganiami sprzętowymi. Liczy się też bezpieczeństwo, finalność i stabilność.
Czym różni się TPS od finalności?
TPS mówi, ile transakcji sieć przetwarza w sekundę. Finalność – po jakim czasie transakcja staje się nieodwracalna.
Dlaczego różne źródła podają różny TPS dla tej samej sieci?
Bo mierzą co innego: maksimum teoretyczne, wynik testu albo rzeczywisty ruch, i różnie definiują transakcję.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
