Reguła 72 to prosty sposób, żeby w pamięci oszacować, po ilu latach podwoi się kapitał przy danej rocznej stopie zwrotu. Wystarczy podzielić 72 przez stopę procentową. Przy 8% rocznie kapitał podwoi się po około 9 latach (72 / 8 = 9), przy 6% – po około 12 latach.
Lubię tę regułę, bo w kilka sekund pokazuje coś, czego intuicja nie łapie: różnica między 4% a 8% rocznie to nie „dwa razy więcej zysku”, tylko dwa razy szybsze podwajanie – a w horyzoncie 30 lat to przepaść.
Wzór
Liczba lat do podwojenia ≈ 72 / roczna stopa zwrotu (w %)
Regułę można też odwrócić: jeśli chcesz podwoić kapitał w 6 lat, potrzebujesz około 12% rocznie (72 / 6 = 12).
Jak dokładna jest reguła 72
| Stopa zwrotu | Reguła 72 | Wynik dokładny |
|---|---|---|
| 2% | 36 lat | 35,0 lat |
| 4% | 18 lat | 17,7 lat |
| 6% | 12 lat | 11,9 lat |
| 8% | 9 lat | 9,0 lat |
| 12% | 6 lat | 6,1 lat |
| 24% | 3 lata | 3,2 lat |
Najlepiej działa w przedziale około 6–10%. Przy bardzo niskich stopach dokładniejsza jest reguła 69 lub 70, przy bardzo wysokich reguła 72 zaczyna zaniżać wynik. Do codziennych szacunków to bez znaczenia – błąd to kilka miesięcy.
Skąd akurat 72? Dokładny wzór to ln(2) / ln(1 + r), a 72 dobrze przybliża ten wynik w typowych przedziałach stóp i do tego dzieli się bez reszty przez 2, 3, 4, 6, 8, 9 i 12. Dlatego liczy się ją w pamięci.
Reguła 72 działa też przeciwko Tobie
Ta sama matematyka dotyczy inflacji i kosztów.
- Inflacja 6% zmniejszy siłę nabywczą Twoich pieniędzy o połowę w około 12 lat.
- Inflacja 3% – w około 24 lata.
- Opłata za zarządzanie 2% rocznie w funduszu „zjada” połowę potencjalnego majątku w długim horyzoncie – bo po 36 latach tyle wynosi różnica w podwojeniach.
Zawsze wstawiaj do reguły stopę netto: po podatku Belki, po opłatach i najlepiej po inflacji. Lokata na 6% brutto to po podatku około 4,86%, czyli podwojenie nie po 12, a po prawie 15 latach. Jeśli inflacja wynosi 4%, realny kapitał podwoi się dopiero po kilkudziesięciu latach.
Gdzie reguła 72 się nie sprawdza
- Zmienne stopy zwrotu – reguła zakłada stały procent co roku. Na giełdzie i w krypto zwroty skaczą, a średnia arytmetyczna zawyża wynik. Do reguły wstawiaj średnioroczną stopę zwrotu (CAGR), a nie średnią z lat.
- Regularne wpłaty – reguła dotyczy jednorazowej kwoty. Przy dopłatach kapitał rośnie szybciej, ale z innego powodu.
- Ryzyko – reguła nie mówi nic o tym, czy dana stopa zwrotu jest realna do utrzymania. 24% rocznie oznacza podwojenie co 3 lata tylko na papierze.
Policz dokładnie
Reguła 72 służy do szybkiego szacunku. Jeśli chcesz zobaczyć dokładną ścieżkę kapitału z regularnymi wpłatami, użyj kalkulatora procentu składanego. A jeśli pytanie brzmi „kiedy będę mógł przestać się martwić o pieniądze”, odpowie kalkulator czasu na spokój.
Reguła 72 na konkretnych przykładach
| Sytuacja | Stopa (netto) | Podwojenie po ok. |
|---|---|---|
| Lokata 4% brutto po podatku Belki | ok. 3,2% | 22,5 roku |
| Obligacje indeksowane, realnie po podatku | ok. 1% | 72 lata (realnie) |
| Portfel akcji przy założeniu 7% rocznie | 7% | ok. 10 lat |
| Dług na karcie kredytowej 20% | 20% | ok. 3,6 roku |
Ostatni wiersz warto zapamiętać. Reguła 72 działa tak samo dla długu jak dla oszczędności. Zadłużenie na karcie kredytowej czy pożyczka z wysokim oprocentowaniem, której nie spłacasz, podwaja się w kilka lat. Spłata drogiego długu to często najlepsza „inwestycja” z gwarantowaną stopą zwrotu.
Reguła 72 jako test obietnic
To najszybszy sposób na sprawdzenie, czy ktoś mówi o realnych liczbach. Ktoś obiecuje 10% miesięcznie? To podwojenie co około 7 miesięcy. Po 10 latach takiego tempa kapitał urósłby prawie 93 tysiące razy – 1000 zł zamieniłoby się w ponad 90 milionów. Żaden fundusz na świecie nie ma takiej historii, więc taka obietnica jest albo nieporozumieniem, albo oszustwem.
Nawet 3% miesięcznie to ponad 42% rocznie i podwojenie co około dwa lata. Pojedyncze lata z takim wynikiem się zdarzają. Wieloletnie utrzymanie takiego tempa – praktycznie nie.
Reguły 114 i 144
Na tej samej zasadzie działają mniej znane reguły:
- Reguła 114 – po ilu latach kapitał się potroi: 114 / stopa zwrotu.
- Reguła 144 – po ilu latach kapitał wzrośnie czterokrotnie: 144 / stopa zwrotu.
Przy 8% rocznie kapitał podwoi się po około 9 latach, potroi po około 14 i wzrośnie czterokrotnie po około 18. To dobrze pokazuje, że procent składany najmocniej działa na końcu – kolejne podwojenia przychodzą szybciej w wartościach bezwzględnych.
Perspektywa tradera
W tradingu reguła 72 nie nadaje się do planowania, bo zwroty są nieregularne, a obsunięcia potrafią cofnąć kilka miesięcy wyników. Przydaje się do czegoś innego: do sprawdzania, czy oczekiwania są realistyczne. Jeśli strategia na backteście pokazuje wynik, przy którym kapitał podwaja się co kwartał, pierwsze pytanie brzmi nie „ile zarobię”, tylko „gdzie jest błąd w teście”.
Najczęstsze pytania
Czy reguła 72 działa dla kryptowalut?
Działa matematycznie, ale tylko jeśli wstawisz do niej średnioroczną stopę zwrotu (CAGR), a nie średnią arytmetyczną z lat. Przy tak dużej zmienności wynik mocno zależy od wybranego okresu, więc traktuj go jako orientację, a nie prognozę.
Reguła 72 czy 70?
Obie dają przybliżenie. Reguła 70 (lub 69) jest dokładniejsza przy niskich stopach i ciągłej kapitalizacji, reguła 72 – w typowym przedziale 6–10% i łatwiej ją liczyć w pamięci.
Jak policzyć, jakiej stopy potrzebuję, żeby podwoić pieniądze w określonym czasie?
Podziel 72 przez liczbę lat. Żeby podwoić kapitał w 8 lat, potrzebujesz około 9% rocznie netto.
Czy reguła 72 uwzględnia regularne wpłaty?
Nie. Dotyczy jednorazowej kwoty. Przy regularnych wpłatach użyj kalkulatora procentu składanego.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
