PBS (ang. Proposer-Builder Separation) to rozdzielenie w Ethereum dwóch zadań, które wcześniej wykonywał jeden walidator: zbudowania zawartości bloku i jego zaproponowania sieci. Blok układa wyspecjalizowany builder, a walidator wylosowany do danego slotu (proposer) wybiera najlepiej płacącą ofertę i ją podpisuje. Celem jest to, żeby zyski z kolejności transakcji (MEV) nie wymagały od walidatora zaawansowanej infrastruktury i nie premiowały wyłącznie dużych operatorów.
Dlaczego rozdzielać role
Kolejność transakcji w bloku ma wartość: arbitraże między giełdami DEX, likwidacje pożyczek czy ataki kanapkowe generują MEV. Zbudowanie bloku, który wyciska z tego maksimum, wymaga szybkiego dostępu do przepływu zleceń, algorytmów i doświadczenia. Gdyby każdy walidator musiał to robić sam, najwięcej zarabiałyby duże firmy stakingowe, a mali walidatorzy przegrywaliby ekonomicznie. PBS przenosi tę rywalizację do warstwy builderów, a nagrodę za MEV oddaje każdemu proposerowi, także temu, który prowadzi węzeł w domu.
PBS dziś: MEV-Boost poza protokołem
Obecnie PBS działa poza protokołem, przez oprogramowanie MEV-Boost, z którego korzysta zdecydowana większość walidatorów. Przebieg wygląda tak:
- Builderzy składają bloki z transakcji z mempoola i pakietów od botów (searchers).
- Przekaźniki (relays) zbierają oferty i przekazują walidatorowi nagłówek bloku z kwotą płatności, bez zawartości.
- Proposer podpisuje nagłówek najlepszej oferty, nie widząc transakcji.
- Relay publikuje pełny blok, a builder płaci proposerowi.
Słabym punktem są relaye. Walidator musi ufać, że relay ujawni blok i że płatność dotrze, a builder – że relay nie ukradnie jego strategii. Kilka relayów i builderów obsługuje większość bloków, co jest formą centralizacji.
ePBS – PBS wbudowane w protokół
Docelowym rozwiązaniem jest ePBS (enshrined PBS, EIP-7732). Oferta buildera trafia bezpośrednio do bloku warstwy konsensusu jako podpisane zobowiązanie, a pełna zawartość (ładunek wykonawczy) jest ujawniana później w tym samym slocie. Specjalny komitet walidatorów (payload timeliness committee) potwierdza, czy builder ujawnił ładunek na czas. Wymiana między proposerem a builderem nie wymaga wtedy zaufanego pośrednika, a rozdzielenie etapów daje sieci więcej czasu na propagację i walidację danych.
ePBS to główna zmiana warstwy konsensusu w aktualizacji Glamsterdam. Na koniec września 2026 roku Glamsterdam nie działa jeszcze w sieci głównej – pierwszy etap to sieć testowa Sepolia (planowana na 6 października 2026 roku), a termin dla mainnetu zależy od przebiegu testów. Do tego czasu standardem pozostaje MEV-Boost.
| Cecha | MEV-Boost | ePBS (EIP-7732) |
|---|---|---|
| Miejsce działania | oprogramowanie dodatkowe obok klienta | reguły protokołu |
| Pośrednik | zaufany relay | brak, egzekwuje protokół |
| Gwarancja płatności | zależy od relaya | zapisana w protokole |
| Status | działa od The Merge (2022) | w Glamsterdam, jeszcze nie na mainnecie |
Przykład: aukcja o jeden blok
Załóżmy, że w danym slocie z transakcji da się wydobyć łącznie 0,25 ETH (opłaty priorytetowe plus MEV). Builder A oferuje proposerowi 0,21 ETH, builder B – 0,23 ETH. Proposer wybiera ofertę B i dostaje 0,23 ETH, a builder B zatrzymuje 0,02 ETH marży. Gdyby proposer zbudował blok sam, prostym algorytmem z kolejnością według opłat, zarobiłby w tym przykładzie 0,05 ETH – ponad czterokrotnie mniej. Ta różnica sprawia, że praktycznie wszyscy walidatorzy korzystają z rynku builderów.
Ograniczenia i ryzyka
- Centralizacja builderów – PBS jej nie usuwa, tylko izoluje od walidacji. Kilku builderów wciąż decyduje o kolejności transakcji.
- Cenzura – builder może pomijać określone transakcje. Odpowiedzią mają być listy wymuszonego włączenia (np. propozycja FOCIL), rozwijane osobno od ePBS.
- Złożoność protokołu – ePBS zmienia strukturę slotu i wymaga hard forka, a każda taka zmiana niesie ryzyko błędów wdrożeniowych.
Najczęstsze błędy
- Utożsamianie PBS z MEV-Boost. MEV-Boost to jedna, pozaprotokołowa implementacja idei PBS.
- Przekonanie, że PBS likwiduje MEV. Zmienia tylko to, kto go wydobywa i kto na nim zarabia.
- Traktowanie ePBS jako już działającego w sieci głównej.
Perspektywa tradera
Dla osoby handlującej na DEX-ach PBS oznacza, że Twoją transakcję z publicznego mempoola ogląda wyspecjalizowany rynek builderów i botów. Duże zlecenie z wysokim dopuszczalnym poślizgiem to zaproszenie do ataku kanapkowego. Ustawiaj ciasny poślizg, dziel duże zlecenia i korzystaj z prywatnych RPC lub agregatorów z ochroną przed MEV. Aktualizacje sieci takie jak Glamsterdam to też wydarzenia rynkowe dla ETH – terminy potrafią się przesuwać, więc nie buduj pozycji wyłącznie pod datę wdrożenia.
Najczęstsze pytania
Czym jest PBS w prostych słowach?
To podział pracy: jeden podmiot układa blok, a walidator tylko wybiera najlepiej płacącą ofertę i ją podpisuje.
Czy PBS już działa w Ethereum?
Tak, ale poza protokołem – przez MEV-Boost. Wersja wbudowana w protokół (ePBS) jest częścią aktualizacji Glamsterdam, która na koniec września 2026 roku nie działała jeszcze w sieci głównej.
Co to jest EIP-7732?
Propozycja wprowadzająca ePBS, czyli rozdzielenie ról proposera i buildera w regułach protokołu, bez zaufanych relayów.
Czy PBS chroni przed atakami kanapkowymi?
Nie. PBS decyduje o podziale zysków z MEV, a nie o tym, czy MEV powstaje. Przed atakiem chronią Cię ustawienia poślizgu i prywatne kanały wysyłania transakcji.
Czy walidator musi korzystać z builderów?
Nie musi, może budować bloki samodzielnie, ale zwykle zarabia wtedy mniej.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
