Portfel permanentny (ang. permanent portfolio) to strategia alokacji opracowana przez amerykańskiego doradcę Harry’ego Browne’a. Kapitał dzielisz na cztery równe części: 25% akcji, 25% długoterminowych obligacji skarbowych, 25% złota i 25% gotówki lub krótkoterminowych instrumentów skarbowych. Celem nie jest maksymalny zysk, tylko portfel, który przetrwa każde warunki gospodarcze bez przewidywania, co nadejdzie.
Cztery stany gospodarki
Browne wychodził z założenia, że gospodarka zawsze znajduje się w jednym z czterech stanów, a każdy z nich sprzyja innemu składnikowi portfela.
| Stan gospodarki | Co zwykle zyskuje |
|---|---|
| Dobrobyt – wzrost, niska inflacja | akcje, w mniejszym stopniu obligacje |
| Inflacja | złoto |
| Deflacja | długoterminowe obligacje skarbowe |
| Recesja przy wysokich stopach (drogi pieniądz) | gotówka |
Idea polega na tym, że w każdym otoczeniu przynajmniej jeden składnik radzi sobie dobrze i łagodzi spadki pozostałych. Składniki są celowo dobrane tak, by reagowały na różne czynniki – zwłaszcza długie obligacje i złoto często zachowują się przeciwnie.
Zasady rebalancingu
Browne proponował prostą regułę: nie ruszasz portfela, dopóki udział żadnego składnika nie spadnie poniżej 15% lub nie przekroczy 35%. Wtedy przywracasz wszystkie cztery części do 25%. Poza tym – raz w roku możesz sprawdzić proporcje i wykorzystać nowe wpłaty do uzupełnienia najmniejszej części.
Przykład
Załóżmy, że startujesz ze 100 000 zł – po 25 000 zł w każdej części. W ciągu roku akcje rosną o 20%, długie obligacje tracą 10%, złoto zyskuje 80%, a gotówka daje 4%.
| Składnik | Wartość po roku | Udział | Po rebalancingu |
|---|---|---|---|
| Akcje | 30 000 zł | ok. 24,3% | 30 875 zł |
| Obligacje długoterminowe | 22 500 zł | ok. 18,2% | 30 875 zł |
| Złoto | 45 000 zł | ok. 36,4% | 30 875 zł |
| Gotówka | 26 000 zł | ok. 21,1% | 30 875 zł |
| Razem | 123 500 zł | 100% | 123 500 zł |
Złoto przekroczyło 35%, więc sprzedajesz go za 14 125 zł i rozdzielasz środki między obligacje, akcje i gotówkę. Gdyby złoto urosło mniej i zostało poniżej progu, portfel zostałby bez zmian.
Zalety i wady
- Zalety – niska zmienność i zwykle płytsze obsunięcia niż w portfelu akcyjnym, prostota, brak potrzeby prognozowania.
- Wady – w długich okresach hossy na akcjach wyraźnie przegrywa z portfelami akcyjnymi. Połowa kapitału w złocie i gotówce oznacza niższy oczekiwany zwrot. Długie obligacje są bardzo wrażliwe na stopy procentowe.
Polska wersja portfela permanentnego
- Akcje – ETF na globalny indeks akcji lub połączenie z ETF-em na polski indeks.
- Obligacje długoterminowe – długie obligacje skarbowe o stałym oprocentowaniu lub ETF obligacyjny. Detaliczne obligacje indeksowane inflacją nie pełnią tej samej roli, bo nie zyskują na spadku stóp tak jak długie papiery notowane.
- Złoto – fizyczne sztabki i monety lub instrumenty ETC na złoto.
- Gotówka – krótkoterminowe obligacje skarbowe, lokaty, fundusze pieniężne.
Warto też rozważyć walutę – oryginalny portfel był projektowany dla inwestora z USA. W polskiej wersji część składników będzie wyceniana w złotych, a część w walutach obcych.
Najczęstsze błędy
- Porzucanie strategii po kilku latach słabszych wyników względem akcji.
- Zastępowanie długich obligacji krótkimi – zmienia to działanie całego portfela.
- Zbyt częsty rebalancing zamiast trzymania się progów 15% i 35%.
- Pomijanie kosztów przechowywania fizycznego złota i spreadów przy jego sprzedaży.
Perspektywa tradera
Portfel permanentny to lekcja pokory wobec prognoz. Zamiast zgadywać, który scenariusz makro się zrealizuje, rozkładasz ryzyko na wszystkie. Traderzy mogą z niego wziąć sposób myślenia: sprawdź, jak Twój portfel zachowa się w każdym z czterech stanów gospodarki, a nie tylko w tym, który uważasz za najbardziej prawdopodobny. Stabilna baza pozwala też podejmować ryzyko w wydzielonej części kapitału bez zagrożenia dla całości.
Najczęstsze pytania
Kto wymyślił portfel permanentny?
Harry Browne, amerykański doradca inwestycyjny i autor książek o finansach. Koncepcję przedstawił na początku lat 80. XX wieku i rozwijał w kolejnych książkach.
Czy portfel permanentny chroni przed inflacją?
Częściowo – rolę ochrony przed inflacją pełni głównie złoto. W okresach inflacji tracić mogą jednocześnie długie obligacje i gotówka w ujęciu realnym.
Jak często rebalansować portfel permanentny?
Według zasady Browne’a wtedy, gdy któryś składnik przekroczy 35% lub spadnie poniżej 15% wartości portfela.
Czym różni się od portfela 60/40?
Portfel 60/40 ma dwie klasy aktywów i dużo akcji. Portfel permanentny ma cztery równe części, w tym złoto i gotówkę, więc zwykle jest mniej zmienny, ale ma niższy oczekiwany zwrot.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
