Płynność (ang. liquidity) określa, jak łatwo można kupić lub sprzedać aktywo po cenie zbliżonej do aktualnej ceny rynkowej, bez powodowania dużej zmiany jego ceny.
Im większa płynność, tym łatwiej wejść i wyjść z pozycji.
Im mniejsza płynność, tym większe może być ryzyko, że realizacja zlecenia spowoduje istotne przesunięcie ceny.
W praktyce płynność jest jednym z podstawowych elementów, które powinienem brać pod uwagę przed zawarciem transakcji.
Płynność a obrót
Jednym z najczęściej używanych przybliżeń płynności jest wartość obrotu.
Jeżeli na danym aktywie każdego dnia zawierane są transakcje o bardzo dużej wartości, zazwyczaj łatwiej znaleźć drugą stronę transakcji.
Przykładowo:
Bitcoin → bardzo wysoka płynność
akcje największych spółek → zazwyczaj wysoka płynność
mała spółka z niewielkim obrotem → potencjalnie niska płynność.
Sam wysoki obrót nie jest jednak wystarczającym dowodem wysokiej płynności.
Znaczenie ma również między innymi głębokość arkusza zleceń i spread.
Płynność a arkusz zleceń
W przypadku giełd i platform transakcyjnych płynność można obserwować w arkuszu zleceń (order book).
Znajdują się w nim między innymi:
Bid – najlepsze dostępne zlecenia kupna.
Ask – najlepsze dostępne zlecenia sprzedaży.
Jeżeli w pobliżu aktualnej ceny znajduje się dużo zleceń kupna i sprzedaży, rynek może być bardziej płynny.
Jeżeli arkusz jest płytki, nawet stosunkowo niewielkie zlecenie może przesunąć cenę.
Płynność a spread
Jednym z najważniejszych elementów oceny płynności jest spread, czyli różnica pomiędzy najlepszą ofertą kupna a najlepszą ofertą sprzedaży.
Przykład:
Bid: 100,00 zł
Ask: 100,05 zł
Spread wynosi:
0,05 zł.
Im mniejszy spread, tym zazwyczaj niższy koszt natychmiastowego wejścia i wyjścia z pozycji.
Rynki o wysokiej płynności zazwyczaj charakteryzują się wąskim spreadem.
Na rynkach mało płynnych spread może być znacznie większy.
Płynność a poślizg cenowy
Niska płynność może prowadzić do slippage, czyli poślizgu cenowego.
Załóżmy, że widzę w arkuszu cenę:
100 zł
i chcę kupić dużą liczbę akcji.
Jeżeli po cenie 100 zł dostępnych jest tylko niewiele akcji, moje zlecenie może zacząć realizować się po kolejnych cenach:
100 zł → 100,20 zł → 100,50 zł → 101 zł.
Średnia cena zakupu będzie więc wyższa niż początkowo oczekiwałem.
Im większa płynność i głębokość rynku, tym mniejsze ryzyko dużego poślizgu przy odpowiednio dobranym rozmiarze zlecenia.
Płynność a wielkość pozycji
To bardzo ważne.
To, czy dane aktywo jest dla mnie płynne, zależy również od wielkości mojej pozycji.
Rynek może być bardzo płynny dla zlecenia o wartości:
1 000 zł
ale już znacznie mniej płynny dla zlecenia:
1 000 000 zł.
Dlatego nie powinienem pytać wyłącznie:
„Czy ten rynek jest płynny?”
Lepsze pytanie brzmi:
„Czy ten rynek jest wystarczająco płynny dla mojej pozycji?”
Płynność a day trading
Płynność ma ogromne znaczenie w day tradingu.
Trader często chce:
- szybko wejść w pozycję,
- szybko ustawić Stop Loss,
- szybko zrealizować Take Profit,
- szybko zamknąć pozycję.
Jeżeli rynek jest mało płynny, wykonanie tych operacji może być trudniejsze.
Może pojawić się:
- większy spread,
- większy slippage,
- trudniejsza realizacja zlecenia,
- większa różnica między ceną oczekiwaną a rzeczywistą.
Dlatego wysoka płynność jest jednym z czynników, które mogą poprawiać jakość warunków do krótkoterminowego handlu.
Płynność a Stop Loss
Niska płynność może być szczególnie niebezpieczna przy stosowaniu Stop Lossa.
Załóżmy, że ustawiłem Stop Loss na:
100 zł.
Jeżeli w momencie gwałtownego ruchu w arkuszu nie ma wystarczającej liczby zleceń, pozycja może zostać zamknięta po cenie znacznie gorszej niż 100 zł.
W efekcie rzeczywista strata może być większa od zakładanej.
Jest to jeden z powodów, dla których Stop Loss nie powinien być traktowany jako gwarancja wykonania transakcji dokładnie po określonej cenie.
Płynność a zlecenie market
Zlecenie market jest realizowane po najlepszych dostępnych cenach w arkuszu.
Na płynnym rynku różnica pomiędzy oczekiwaną ceną a średnią ceną realizacji może być niewielka.
Na niepłynnym rynku może być znacznie większa.
Przy dużym zleceniu market może ono „zjadać” kolejne poziomy arkusza.
Dlatego:
duże zlecenie + niska płynność = potencjalnie duży slippage.
Płynność a zlecenie limit
Zlecenie limit pozwala określić maksymalną cenę zakupu lub minimalną cenę sprzedaży.
Może to ograniczyć ryzyko wykonania transakcji po nieakceptowalnej cenie.
Ma jednak inną wadę:
zlecenie może nie zostać zrealizowane.
Dlatego wybór pomiędzy market i limit zależy między innymi od sytuacji rynkowej, pilności wykonania i dostępnej płynności.
Płynność a kryptowaluty
Na rynku kryptowalut płynność może znacząco różnić się pomiędzy aktywami.
Bitcoin na największych giełdach charakteryzuje się zwykle znacznie większą płynnością niż mały altcoin.
W przypadku mniej płynnego tokena może wystąpić:
mały obrót + płytki order book + szeroki spread = wysoki koszt transakcyjny.
Dlatego sama cena tokena niewiele mówi o tym, czy można nim łatwo handlować.
Token kosztujący:
0,10 USD
nie musi być bardziej „dostępny” do handlu niż Bitcoin.
Liczy się przede wszystkim głębokość rynku i dostępna płynność.
Płynność a altcoiny
Altcoiny są szczególnie dobrym przykładem znaczenia płynności.
Może się zdarzyć, że token ma kapitalizację rzędu setek milionów dolarów, ale jego rzeczywisty dzienny obrót jest niewielki.
Wtedy większe zlecenie może znacząco wpłynąć na cenę.
Dlatego:
market cap ≠ płynność.
Duża kapitalizacja rynkowa nie oznacza automatycznie, że aktywo można łatwo sprzedać za dużą kwotę bez wpływania na jego cenę.
Płynność a kryptowalutowe futures
W przypadku kontraktów futures płynność jest szczególnie ważna.
Trader musi zwracać uwagę nie tylko na cenę instrumentu, ale również na:
- spread,
- głębokość order booka,
- wolumen,
- Open Interest,
- poślizg cenowy,
- płynność podczas gwałtownych ruchów.
Na rynku futures niska płynność może dodatkowo zwiększać ryzyko likwidacji pozycji, szczególnie przy wykorzystaniu wysokiej dźwigni.
Płynność a giełda
Na giełdzie płynność poszczególnych spółek może bardzo się różnić.
Największe i najbardziej popularne spółki zazwyczaj mają większy obrót i więcej uczestników rynku.
Małe spółki mogą mieć znacznie mniejszą aktywność.
Dlatego inwestując w small caps, powinienem sprawdzić nie tylko fundamenty przedsiębiorstwa, ale również:
„Czy będę w stanie łatwo sprzedać tę pozycję, kiedy będę tego potrzebował?”
Płynność a małe spółki
Niska płynność jest jednym z ryzyk związanych z inwestowaniem w mniejsze spółki.
Może powodować:
- większy spread,
- większy slippage,
- większą zmienność,
- trudniejsze wejście w dużą pozycję,
- trudniejsze wyjście z dużej pozycji.
Z tego powodu dwie spółki o podobnych fundamentach mogą mieć zupełnie inne profile ryzyka, jeżeli jedna jest znacznie mniej płynna.
Płynność a zmienność
Płynność i zmienność są ze sobą powiązane, ale nie są tym samym.
Zmienność mówi o tym, jak mocno zmienia się cena.
Płynność mówi o tym, jak łatwo można zawrzeć transakcję bez istotnego wpływania na cenę.
Aktywo może być:
płynne i bardzo zmienne.
Przykładem może być Bitcoin podczas gwałtownego ruchu rynkowego.
Może być również:
mało płynne i mało zmienne.
Dlatego nie należy używać tych pojęć zamiennie.
Płynność a wolumen
Wolumen pokazuje liczbę lub wartość zawartych transakcji w określonym czasie.
Jest przydatnym wskaźnikiem aktywności rynku, ale nie jest dokładnym synonimem płynności.
Wysoki wolumen może wystąpić podczas gwałtownego ruchu ceny, kiedy rynek jest bardzo nerwowy.
Dlatego przy ocenie płynności warto patrzeć szerzej:
wolumen + spread + głębokość arkusza + wielkość własnego zlecenia.
Płynność a kryzys rynkowy
Płynność może gwałtownie zmniejszyć się podczas stresu rynkowego.
W normalnych warunkach w arkuszu może znajdować się dużo zleceń.
Podczas gwałtownego ruchu część uczestników może jednak wycofać swoje oferty.
W efekcie:
mniejsza płynność → większy spread → większy slippage → gwałtowniejsze ruchy ceny.
Dlatego rynek może być bardzo płynny w spokojnych warunkach, a znacznie mniej płynny w momencie największego stresu.
Płynność a flash crash
Nagła utrata płynności może przyczynić się do bardzo gwałtownych ruchów cenowych, określanych czasami jako flash crash.
Jeżeli po jednej stronie rynku pojawi się duża liczba agresywnych zleceń, a po drugiej stronie brakuje wystarczającej liczby ofert, cena może przeskakiwać przez kolejne poziomy arkusza.
W efekcie aktywo może w bardzo krótkim czasie zmienić cenę o kilka lub kilkanaście procent.
Płynność a zarządzanie ryzykiem
Płynność powinna być uwzględniana przy ustalaniu wielkości pozycji.
Jeżeli aktywo jest mało płynne, rozsądne może być ograniczenie wielkości pozycji.
Nie wystarczy bowiem wiedzieć:
„Ile mogę stracić?”
Trzeba również wiedzieć:
„Czy będę w stanie zamknąć pozycję po cenie, która pozwoli mi utrzymać założony poziom ryzyka?”
Jest to szczególnie istotne przy dużej dźwigni finansowej.
Płynność – jak ją oceniać?
Przed zawarciem transakcji mogę sprawdzić między innymi:
1. Wolumen
Jak duży jest obrót?
2. Spread
Jak duża jest różnica między Bid i Ask?
3. Głębokość arkusza
Ile kapitału znajduje się w pobliżu aktualnej ceny?
4. Slippage
Jak bardzo cena zmienia się przy realizacji zlecenia o określonej wartości?
5. Płynność w różnych godzinach
Czy rynek jest równie płynny przez całą dobę?
6. Płynność podczas gwałtownych ruchów
Czy arkusz pozostaje głęboki podczas zwiększonej zmienności?
To ostatnie kryterium jest szczególnie ważne dla day tradera.
Płynność – najczęstszy błąd
Najczęstszym błędem jest utożsamianie płynności z samym wolumenem albo kapitalizacją rynkową.
To nie to samo.
Aktywo może mieć dużą kapitalizację, ale niewielki obrót.
Może też mieć wysoki wolumen, ale bardzo szeroki spread lub płytki arkusz.
Dlatego płynność należy oceniać kompleksowo.
Płynność – podsumowanie
Płynność określa, jak łatwo można kupić lub sprzedać aktywo bez istotnego wpływu na jego cenę.
Wysoka płynność zazwyczaj oznacza:
- duży obrót,
- wąski spread,
- głęboki arkusz zleceń,
- niewielki slippage przy typowych zleceniach.
Niska płynność może natomiast powodować:
- szeroki spread,
- duży poślizg cenowy,
- trudniejsze wejście i wyjście z pozycji,
- większe ryzyko podczas gwałtownych ruchów.
Płynność jest szczególnie istotna w day tradingu, handlu kryptowalutami, futures oraz przy dużych pozycjach.
Najważniejsze do zapamiętania:
Płynność nie mówi, jak bardzo cena może się zmienić. Mówi, jak łatwo mogę kupić lub sprzedać aktywo bez istotnego wpływania na jego cenę.
I jeszcze jedna zasada, o której warto pamiętać:
Rynek może być płynny dla małej pozycji, ale niekoniecznie dla dużej.
