Korelacja aktywów

Korelacja aktywów określa, w jakim stopniu zmiany cen dwóch różnych aktywów są ze sobą powiązane. Pokazuje, czy aktywa mają tendencję do poruszania się w tym samym kierunku, w przeciwnych kierunkach, czy też ich zachowanie jest od siebie w dużej mierze niezależne.

Korelacja jest szczególnie ważna przy budowaniu portfela inwestycyjnego i zarządzaniu ryzykiem.

Jeżeli dwa aktywa są silnie dodatnio skorelowane, posiadanie obu może dawać mniejszą dywersyfikację, niż sugerowałaby sama liczba pozycji.

Współczynnik korelacji

Korelację najczęściej przedstawia się za pomocą współczynnika mieszczącego się w przedziale od −1 do +1.

Interpretacja jest następująca:

Im bliżej +1, tym silniejsza tendencja do poruszania się aktywów w tym samym kierunku.

Im bliżej −1, tym silniejsza tendencja do poruszania się w przeciwnych kierunkach.

Wartość bliska 0 oznacza brak wyraźnej zależności liniowej między badanymi zmianami cen.

Korelacja dodatnia

Dodatnia korelacja oznacza, że aktywa mają tendencję do poruszania się w tym samym kierunku.

Przykładowo, jeżeli dwa aktywa mają korelację wynoszącą +0,85, wzrost wartości jednego często występuje w okresach, w których rośnie również drugie.

Nie oznacza to jednak, że zawsze będą zachowywać się identycznie.

Korelacja +0,85 jest silna, ale nie jest idealna.

Korelacja ujemna

Ujemna korelacja oznacza tendencję do poruszania się aktywów w przeciwnych kierunkach.

Przykładowo korelacja −0,80 oznacza, że wzrost jednego aktywa często wiąże się ze spadkiem drugiego.

Takie aktywa mogą być przydatne przy ograniczaniu ryzyka portfela, ponieważ straty jednego składnika mogą być częściowo kompensowane przez wzrost drugiego.

Nie należy jednak zakładać, że ujemna korelacja będzie zawsze stabilna.

Brak korelacji

Korelacja bliska 0 oznacza brak wyraźnej liniowej zależności pomiędzy zmianami dwóch aktywów.

Może to być korzystne z punktu widzenia dywersyfikacji.

Jeżeli jeden składnik portfela rośnie lub spada niezależnie od drugiego, połączenie obu aktywów może zmniejszyć zmienność całego portfela.

Trzeba jednak pamiętać, że brak korelacji nie oznacza braku jakiejkolwiek zależności. Współczynnik korelacji Pearsona mierzy przede wszystkim zależność liniową.

Korelacja a dywersyfikacja

Jednym z najważniejszych zastosowań korelacji jest dywersyfikacja portfela.

Załóżmy, że inwestor posiada:

• akcje spółki A,
• akcje spółki B,
• akcje spółki C.

Jeżeli wszystkie trzy spółki są silnie skorelowane, ich posiadanie nie musi zapewniać dużej dywersyfikacji.

Podczas szerokiej wyprzedaży na rynku wszystkie trzy aktywa mogą jednocześnie mocno spaść.

Zupełnie inaczej może wyglądać portfel zawierający aktywa o niższej korelacji.

Dlatego liczba aktywów w portfelu nie jest tym samym co poziom jego dywersyfikacji.

Korelacja a ryzyko portfela

Korelacja ma bezpośredni wpływ na ryzyko całego portfela.

Jeżeli dwa aktywa mają wysoką dodatnią korelację, ich połączenie może w niewielkim stopniu zmniejszyć ryzyko.

Jeżeli ich korelacja jest niska lub ujemna, połączenie może znacząco ograniczyć zmienność portfela.

W uproszczeniu można powiedzieć:

wysoka dodatnia korelacja → mniejsza korzyść z dywersyfikacji

niska korelacja → większa potencjalna korzyść z dywersyfikacji

ujemna korelacja → potencjalnie bardzo duża korzyść z dywersyfikacji

Ostateczny efekt zależy jednak również od udziału poszczególnych aktywów w portfelu i ich własnej zmienności.

Korelacja nie jest stała

Jednym z najważniejszych problemów związanych z korelacją jest to, że może zmieniać się w czasie.

Dwa aktywa mogą mieć niską korelację w spokojnych warunkach rynkowych, ale zacząć poruszać się podobnie podczas gwałtownej wyprzedaży.

Oznacza to, że korelacja obliczona na podstawie danych historycznych nie gwarantuje, że taka sama zależność wystąpi w przyszłości.

Jest to szczególnie istotne podczas kryzysów rynkowych, kiedy wiele aktywów może jednocześnie reagować na ten sam czynnik.

Korelacja aktywów a Bitcoin

Na rynku kryptowalut często analizuje się korelację Bitcoina z innymi aktywami.

Bitcoin może wykazywać okresowo różną korelację między innymi z:

• indeksami giełdowymi,
• złotem,
• dolarem amerykańskim,
• obligacjami,
• innymi kryptowalutami.

Nie istnieje jednak jedna stała wartość korelacji BTC z którymkolwiek z tych aktywów.

Korelacja może zmieniać się wraz z warunkami rynkowymi, płynnością i sposobem, w jaki inwestorzy traktują daną klasę aktywów.

Korelacja kryptowalut

Wewnątrz rynku kryptowalut korelacje pomiędzy poszczególnymi tokenami mogą być bardzo wysokie.

Przykładowo w okresie silnego ruchu Bitcoina wiele altcoinów może jednocześnie reagować w podobnym kierunku.

W efekcie posiadanie dziesięciu różnych kryptowalut nie musi oznaczać rzeczywistej dywersyfikacji.

Jeżeli wszystkie są silnie zależne od sytuacji na Bitcoinie, cały portfel może zachowywać się podobnie do jednej dużej pozycji na rynku kryptowalut.

Korelacja aktywów a pozycje skorelowane

Korelacja jest również bardzo ważna w tradingu.

Jeżeli trader otworzy jednocześnie pozycję long na BTC i long na ETH, nie powinien traktować ich jako dwóch całkowicie niezależnych transakcji.

Jeżeli oba aktywa mają wysoką korelację, spadek całego rynku kryptowalut może jednocześnie negatywnie wpłynąć na obie pozycje.

W praktyce oznacza to, że liczba otwartych pozycji nie zawsze odpowiada liczbie niezależnych zakładów rynkowych.

To szczególnie ważne przy zarządzaniu ryzykiem.

Korelacja a pozycje na rynku akcji

Podobny problem występuje na rynku akcji.

Jeżeli inwestor posiada akcje kilku spółek technologicznych, może się okazać, że ich kursy są silnie zależne od tych samych czynników.

Przykładowo wzrost rentowności obligacji może negatywnie wpływać jednocześnie na wiele spółek wzrostowych.

Formalnie inwestor posiada wiele różnych akcji, ale ekonomicznie może być mocno skoncentrowany na jednym czynniku ryzyka.

Korelacja a indeksy giełdowe

Korelacje można analizować również pomiędzy całymi indeksami.

Przykładowo można badać zależność między:

• S&P 500,
• Nasdaq 100,
• DAX,
• WIG20,
• Nikkei 225.

W okresach silnego wzrostu apetytu na ryzyko wiele indeksów może poruszać się w podobnym kierunku.

Podczas globalnych szoków rynkowych korelacje również mogą gwałtownie się zmieniać.

Korelacja a hedge

Aktywa o ujemnej lub niskiej korelacji mogą być wykorzystywane do hedgingu, czyli ograniczania ryzyka.

Przykładowo inwestor może posiadać aktywo, którego wartość ma tendencję do zachowywania się inaczej niż główna część jego portfela.

Nie oznacza to jednak, że każde aktywo o ujemnej korelacji jest automatycznie dobrym zabezpieczeniem. Skuteczność hedgingu zależy również od wielkości pozycji, momentu zastosowania zabezpieczenia oraz tego, jak korelacja zachowuje się w okresie największego ryzyka.

Korelacja a kowariancja

Korelacja jest powiązana z pojęciem kowariancji.

Kowariancja pokazuje, czy dwa aktywa mają tendencję do wspólnego wzrostu lub spadku, ale jej wartość zależy od jednostek i skali danych.

Korelacja jest natomiast znormalizowaną miarą, dzięki czemu zawsze mieści się w przedziale od −1 do +1.

Dlatego korelacja jest wygodniejsza do porównywania zależności pomiędzy różnymi aktywami.

Jak oblicza się korelację?

Jedną z najczęściej stosowanych miar jest współczynnik korelacji Pearsona.

W uproszczeniu porównuje on zmienność dwóch szeregów danych i określa, w jakim stopniu ich zmiany są ze sobą liniowo powiązane.

W praktyce inwestorzy zwykle nie obliczają go ręcznie. Korelację można łatwo wyznaczyć za pomocą arkusza kalkulacyjnego, programów statystycznych czy platform analitycznych.

Kluczowe znaczenie ma jednak dobór danych – wynik będzie inny dla cen dziennych, tygodniowych czy miesięcznych.

Korelacja cen czy stóp zwrotu?

Przy analizowaniu korelacji aktywów warto zwracać uwagę na to, co właściwie porównujemy.

W praktyce finansowej często analizuje się korelację stóp zwrotu, a nie samych cen.

Dwa aktywa mogą mieć podobny długoterminowy trend cenowy, ale ich dzienne zmiany mogą wykazywać zupełnie inną zależność.

Dlatego przed interpretacją korelacji należy określić:

• jaki okres analizujemy,
• jaką częstotliwość danych wykorzystujemy,
• czy porównujemy ceny czy stopy zwrotu,
• jaki przedział czasowy obejmuje analiza.

Podsumowanie

Korelacja aktywów pokazuje, w jakim stopniu zmiany wartości dwóch aktywów są ze sobą powiązane. Współczynnik korelacji mieści się w przedziale od −1 do +1.

Korelacja dodatnia oznacza tendencję do poruszania się w tym samym kierunku, ujemna – w przeciwnych kierunkach, a wartość bliska zeru oznacza brak wyraźnej zależności liniowej.

Dla inwestora korelacja jest ważnym narzędziem dywersyfikacji i zarządzania ryzykiem. Dla tradera pozwala natomiast zauważyć, że kilka pozornie różnych pozycji może w rzeczywistości stanowić jeden skorelowany zakład rynkowy.

Najważniejsze jest jednak to, że korelacja nie jest stała. Zmienia się w czasie i może znacząco wzrosnąć właśnie wtedy, gdy inwestor najbardziej potrzebuje dywersyfikacji.