Fair Value Gap (FVG) to obszar na wykresie, w którym cena poruszała się tak szybko i jednostronnie, że pozostała „luka” między knotem pierwszej a knotem trzeciej świecy w układzie trzech świec. W tym przedziale handel odbywał się tylko w jedną stronę – przez chwilę dominowali kupujący albo sprzedający. Stąd inna nazwa: imbalance, czyli nierównowaga. Pojęcie jest częścią Smart Money Concepts, a zakłada się, że cena często wraca do takiej strefy, by ją częściowo lub całkowicie wypełnić.
Układ trzech świec
| FVG | Warunek | Strefa luki |
|---|---|---|
| Byczy | minimum świecy 3 jest wyżej niż maksimum świecy 1 | od maksimum świecy 1 do minimum świecy 3 |
| Niedźwiedzi | maksimum świecy 3 jest niżej niż minimum świecy 1 | od maksimum świecy 3 do minimum świecy 1 |
Świeca 2 to zwykle duża świeca impulsowa. Jej korpus „przeskakuje” przez przedział, w którym knoty sąsiednich świec się nie nakładają. Połowa luki nazywana jest w SMC consequent encroachment (CE) i bywa używana jako poziom wejścia.
FVG a klasyczna luka cenowa
Klasyczna luka cenowa powstaje, gdy kurs otwiera się wyżej lub niżej niż poprzednie zamknięcie – np. na akcjach po weekendzie. W FVG żadnej przerwy w notowaniach nie ma: świeca 2 handlowała w całym przedziale. Luka dotyczy tylko tego, że w tym zakresie cena nie wracała i nie było handlu w obie strony. Dlatego FVG występują też na rynkach 24/7, jak krypto, gdzie klasyczne luki są rzadkie. W profilu wolumenu takie miejsca często widać jako strefy niskiego wolumenu (LVN).
Wypełnienie FVG
- Częściowe – cena wchodzi w lukę i zawraca, np. przy CE. Luka zostaje uznana za „zbalansowaną”.
- Całkowite – cena przechodzi przez całą lukę. Strefa traci znaczenie jako wsparcie lub opór.
- Inverse FVG – cena zamyka się po drugiej stronie luki. Dawny byczy FVG zaczyna działać jak opór, niedźwiedzi – jak wsparcie.
- Brak wypełnienia – w silnym trendzie cena może nigdy nie wrócić do luki.
Które FVG mają znaczenie
Na wykresach minutowych luki powstają co chwilę, więc filtr jest niezbędny. Większą wagę mają FVG, które powstały w impulsie przełamującym strukturę (BOS lub CHoCH), leżą w kierunku trendu wyższego interwału, znajdują się przy order blocku albo w strefie discount lub premium i nie były jeszcze testowane. Luka w środku chaotycznej konsolidacji zwykle nic nie znaczy.
FVG razem z order blockiem
W praktyce FVG rzadko występuje w oderwaniu od innych elementów. Typowy układ wygląda tak: cena zbiera płynność pod dołkiem, z ostatniej świecy spadkowej (order block) wychodzi silny impuls, który zostawia FVG i przełamuje strukturę. Przy powrocie ceny najpierw pojawia się luka, a pod nią order block. Traderzy wybierają wtedy jeden z trzech wariantów: wejście przy górnej krawędzi FVG (najczęstsze wypełnienie, najgorszy stosunek zysku do ryzyka), przy CE albo dopiero w order blocku (najlepsza cena, ale największa szansa, że zlecenie się nie zrealizuje). Stop w każdym wariancie stoi pod order blockiem, więc zmienia się tylko odległość do stopu, a wraz z nią wielkość pozycji.
Przykład 1: wejście z byczego FVG
Załóżmy, że na wykresie BTC H1:
- świeca 1: maksimum 60 200 USD, minimum 59 700 USD,
- świeca 2: impuls z 60 150 do 61 400 USD, przełamujący poprzedni szczyt,
- świeca 3: minimum 60 900 USD, maksimum 61 800 USD.
FVG obejmuje 60 200–60 900 USD (700 USD), CE wynosi 60 550 USD. Plan: zlecenie z limitem na 60 550 USD, stop loss 59 650 USD – pod minimum świecy 1 – czyli ryzyko 900 USD na 1 BTC. Cel: poprzedni szczyt 62 300 USD, zysk 1 750 USD, około 1,9R. Przy rachunku 15 000 USD i ryzyku 1% (150 USD) pozycja to 150 / 900 ≈ 0,167 BTC. Obliczenia sprawdzisz w kalkulatorze wielkości pozycji.
Przykład 2: FVG, który zawodzi
Załóżmy niedźwiedzi FVG na ETH: minimum świecy 1 to 3 050 USD, jej maksimum 3 080 USD, a maksimum świecy 3 to 2 980 USD. Luka to 2 980–3 050 USD, CE – 3 015 USD. Trader otwiera krótką pozycję na 3 015 USD ze stopem 3 095 USD (ryzyko 80 USD na 1 ETH). Cena wypełnia lukę w całości, zamyka się nad 3 050 USD, a potem wybija stop. Przy ryzyku 150 USD pozycja miała około 1,875 ETH, więc strata to 150 USD, czyli 1R. Luka stała się inverse FVG – przy kolejnym powrocie od góry może działać jak wsparcie.
Najczęstsze błędy
- Zaznaczanie każdej luki na niskim interwale bez filtra kontekstu.
- Założenie, że każda luka „musi” zostać wypełniona.
- Stop wewnątrz luki – zwykłe wypełnienie wybija go przed reakcją.
- Granie FVG przeciw trendowi wyższego interwału.
- Mylenie FVG z luką na otwarciu sesji – to inne zjawiska.
Perspektywa tradera
FVG to dobra mapa miejsc, gdzie cena może zwolnić przy powrocie, ale sama w sobie nie jest sygnałem. Najpraktyczniej używać jej na dwa sposoby. Po pierwsze jako strefy wejścia w kierunku trendu – czekasz na korektę do luki i reakcję ceny. Po drugie jako celu – niewypełniona luka w przeciwnym kierunku bywa rozsądnym miejscem na realizację zysku. W obu przypadkach stop stawiasz tam, gdzie scenariusz przestaje mieć sens, zwykle za świecą 1, a nie w środku luki.
Najczęstsze pytania
Co oznacza skrót FVG?
Fair Value Gap – lukę w układzie trzech świec, w której cena poruszała się jednostronnie.
Czy każdy FVG zostaje wypełniony?
Nie. Wiele luk zostaje wypełnionych częściowo lub całkowicie, ale w silnym trendzie cena może do luki nie wrócić.
Czym jest consequent encroachment?
To połowa luki FVG. Część traderów traktuje ją jako poziom wejścia lub sprawdzian, czy luka nadal działa.
Czym FVG różni się od imbalance?
W praktyce to synonimy. Niektórzy autorzy nazywają imbalance szerzej każdy jednostronny ruch, a FVG – konkretny układ trzech świec.
Na jakim interwale szukać FVG?
Najczęściej na interwale, na którym wyznaczasz strukturę, np. H1 lub H4. Luki z wyższych interwałów mają większe znaczenie niż te z wykresów minutowych.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
