ERC-721 to standard tokenów niezamiennych (NFT, ang. non-fungible tokens) na Ethereum i sieciach zgodnych z EVM. Określa zestaw funkcji, które musi mieć smart kontrakt, aby portfele i marketplace’y mogły rozpoznać, wyświetlić i przenosić jego tokeny. W odróżnieniu od tokenów ERC-20, gdzie każda jednostka jest identyczna, w ERC-721 każdy token ma własny numer (tokenId) i jest osobnym, niepodzielnym obiektem z jednym właścicielem.
Standard został zaproponowany w 2017 r. (EIP-721) i sfinalizowany w 2018 r. Pierwszym głośnym projektem opartym na tej idei były CryptoKitties, a później większość znanych kolekcji NFT, m.in. Bored Ape Yacht Club.
Jak działa ERC-721
- ownerOf(tokenId) – zwraca właściciela konkretnego tokena.
- balanceOf(adres) – liczba tokenów z kolekcji na danym adresie.
- transferFrom / safeTransferFrom – przeniesienie tokena; wersja „safe” sprawdza, czy odbiorca-kontrakt potrafi przyjąć NFT.
- approve / setApprovalForAll – zgoda dla innego adresu (np. marketplace’u) na przenoszenie jednego lub wszystkich Twoich tokenów z kolekcji.
- tokenURI(tokenId) – opcjonalne rozszerzenie zwracające adres pliku z metadanymi.
Metadane i przechowywanie obrazów
Blockchain zwykle przechowuje tylko numer tokena, właściciela i odnośnik. Obraz i opis znajdują się w pliku JSON z metadanymi, do którego prowadzi tokenURI. To, gdzie ten plik leży, decyduje o trwałości NFT.
| Miejsce przechowywania | Jak działa | Ryzyko |
|---|---|---|
| Zwykły serwer (HTTP) | link do strony twórcy | twórca może podmienić lub usunąć obraz; serwer może zniknąć |
| IPFS | adres wynika z zawartości pliku (hash) | zawartość się nie zmieni, ale ktoś musi utrzymywać plik (pinning) |
| Arweave | jednorazowa opłata za trwałe przechowanie | zależność od ekonomii sieci Arweave |
| On-chain | obraz (np. SVG) zapisany w kontrakcie | najtrwalsze, ale drogie i ograniczone rozmiarem |
ERC-721 a ERC-20 i ERC-1155
| Cecha | ERC-20 | ERC-721 | ERC-1155 |
|---|---|---|---|
| Zamienność | jednostki identyczne | każdy token unikalny | oba typy w jednym kontrakcie |
| Podzielność | tak | nie | zależnie od typu tokena |
| Transfer wielu tokenów | jedna transakcja | zwykle osobno | paczkowo w jednej transakcji |
| Typowe użycie | waluty, tokeny DeFi | kolekcje sztuki, domeny, pozycje LP | przedmioty w grach, edycje |
ERC-721 nie służy tylko do obrazków. Jako NFT reprezentowane są też m.in. pozycje płynności w Uniswap v3, domeny ENS czy bilety.
Tantiemy
Standard EIP-2981 pozwala kontraktowi zadeklarować tantiemę dla twórcy od każdej odsprzedaży. To jednak tylko informacja – egzekwowanie zależy od marketplace’u. Od 2023 r. duże platformy przestały wymuszać tantiemy, więc dla wielu kolekcji stały się dobrowolne. Nie licz na tantiemy jako pewny przychód projektu.
Przykład: ile kosztuje wyjście z NFT
Załóżmy, że kupiłeś NFT za 1,5 ETH i zapłaciłeś 0,01 ETH za gaz, czyli łącznie 1,51 ETH. Po kilku miesiącach najniższa cena ofertowa w kolekcji (floor) spada do 1,2 ETH. Sprzedajesz po tej cenie, marketplace pobiera 0,5%, a kolekcja ma tantiemę 5%.
| Pozycja | Wartość |
|---|---|
| Cena sprzedaży | 1,2 ETH |
| Tantiema 5% | –0,06 ETH |
| Opłata platformy 0,5% | –0,006 ETH |
| Otrzymujesz | 1,134 ETH |
| Wynik względem 1,51 ETH | –0,376 ETH, około –24,9% |
Spadek floora o 20% oznaczał stratę prawie 25% – i to w ETH. Jeśli ETH w tym czasie stracił na wartości wobec złotego, strata w złotych jest większa.
Najczęstsze błędy
- Podpisywanie setApprovalForAll na nieznanej stronie – to zgoda na wyprowadzenie całej kolekcji z portfela.
- Kupowanie NFT, którego metadane leżą na zwykłym serwerze twórcy.
- Wycena NFT po najwyższej transakcji zamiast po floorze i realnej płynności.
- Pomijanie tantiem i opłat w kalkulacji zysku.
- Mylenie posiadania tokena z prawami autorskimi do obrazu – zakres praw określa licencja projektu.
Perspektywa tradera
NFT ERC-721 to aktywa o bardzo niskiej płynności. Na floor jest często kilka ofert, a sprzedaż większej liczby sztuk mocno go obniża. Wielkość pozycji ustalaj tak, jakby wyjście mogło trwać tygodnie lub kosztować kilkadziesiąt procent. Do handlu używaj osobnego adresu, a cenne tokeny trzymaj na adresie, który nie podpisuje zgód dla marketplace’ów.
Najczęstsze pytania
Czy ERC-721 to to samo co NFT?
Nie całkiem. NFT to ogólna kategoria tokenów niezamiennych, a ERC-721 to najpopularniejszy standard ich tworzenia na Ethereum. NFT mogą też powstawać w ERC-1155 albo w innych sieciach.
Gdzie jest przechowywany obraz NFT?
Zwykle poza blockchainem – na IPFS, Arweave lub zwykłym serwerze. Kontrakt przechowuje tylko odnośnik, chyba że kolekcja jest w pełni on-chain.
Czy tantiemy są obowiązkowe?
Nie. Standard pozwala je zadeklarować, ale pobiera je marketplace, a wiele platform uczyniło je dobrowolnymi.
Czy można podzielić token ERC-721?
Sam token jest niepodzielny. Istnieją protokoły frakcjonalizacji, które blokują NFT w kontrakcie i wydają tokeny ERC-20 reprezentujące udziały, ale dochodzi wtedy ryzyko tego kontraktu.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
