Benjamin Graham (9 maja 1894 r., Londyn – 21 września 1976 r., Aix-en-Provence) był amerykańskim inwestorem, wykładowcą Columbia Business School i autorem podstaw analizy fundamentalnej. Nazywany ojcem value investingu. Przeżył krach 1929 roku i wielki kryzys, co ukształtowało jego obsesję na punkcie ochrony kapitału. Jego najbardziej znanym uczniem jest Warren Buffett.
Życiorys w skrócie
| Rok | Wydarzenie |
|---|---|
| 1894 | urodziny w Londynie, dzieciństwo w Nowym Jorku |
| 1914 | ukończenie Columbia University i początek pracy na Wall Street |
| 1934 | „Security Analysis” (pol. „Analiza papierów wartościowych”), napisana z Davidem Doddem |
| 1936–1956 | prowadzenie funduszu Graham-Newman Corporation |
| 1948 | zakup połowy udziałów w ubezpieczycielu GEICO |
| 1949 | „The Intelligent Investor” (pol. „Inteligentny inwestor”) |
| 1976 | śmierć we Francji |
Filozofia inwestowania
Graham oddzielał inwestycję od spekulacji. Inwestycja to operacja, która po dokładnej analizie obiecuje bezpieczeństwo kapitału i zadowalający zwrot. Wszystko inne jest spekulacją. Trzy filary jego podejścia:
- Wartość wewnętrzna – akcja to udział w firmie, a jej wartość wynika z majątku i zysków, nie z notowań.
- Margines bezpieczeństwa – kupuj wyraźnie poniżej oszacowanej wartości, bo wycena zawsze jest niepewna. Różnica chroni przed błędem i pechem.
- Mr. Market – rynek to kapryśny wspólnik, który codziennie proponuje cenę: raz euforyczną, raz depresyjną. Nie musisz przyjmować jego oferty. Możesz z niej skorzystać, gdy jest absurdalna.
Graham rozróżniał inwestora defensywnego, który szuka prostoty i bezpieczeństwa, oraz przedsiębiorczego, który poświęca czas na szukanie okazji.
Strategia net-net
Najbardziej radykalną metodą Grahama było kupowanie spółek notowanych poniżej wartości aktywów obrotowych netto (ang. net current asset value, NCAV).
NCAV = aktywa obrotowe – wszystkie zobowiązania
Graham kupował, gdy kapitalizacja była niższa niż dwie trzecie NCAV. Firmę dostawało się wtedy taniej niż gotówka, należności i zapasy po spłacie długów, a biznes – za darmo. Takie okazje zdarzały się często po wielkim kryzysie, dziś są rzadkie i zwykle dotyczą małych, problematycznych spółek.
Liczba Grahama
Popularnym uproszczeniem jego kryteriów dla inwestora defensywnego jest liczba Grahama:
Liczba Grahama = √(22,5 × zysk na akcję × wartość księgowa na akcję)
Stała 22,5 wynika z maksymalnego C/Z 15 i C/WK 1,5. To filtr, a nie wycena.
Przykład: net-net i liczba Grahama
Załóżmy, że Spółka X ma 500 mln zł aktywów obrotowych, 300 mln zł wszystkich zobowiązań i 10 mln akcji.
| Pozycja | Wartość |
|---|---|
| NCAV | 200 mln zł, czyli 20 zł na akcję |
| Próg zakupu (2/3 NCAV) | ok. 13,33 zł |
| Kurs rynkowy | 12 zł |
| Dyskonto do NCAV | 40% |
Spółka spełnia kryterium. Drugi scenariusz: Spółka Y ma zysk 2 zł i wartość księgową 20 zł na akcję. Liczba Grahama to √(22,5 × 2 × 20) = √900 = 30 zł. Przy kursie 24 zł filtr przechodzi, przy 36 zł – nie.
Najczęstsze błędy w naśladowaniu Grahama
- Kupowanie „tanich” spółek bez sprawdzenia, czy nie palą gotówki – NCAV może szybko topnieć.
- Pojedyncze pozycje net-net zamiast szerokiego koszyka, jak robił Graham.
- Stosowanie sztywnych progów z lat 30. do spółek technologicznych z aktywami niematerialnymi.
- Traktowanie liczby Grahama jako ceny docelowej.
Perspektywa tradera
Mr. Market to najlepsza metafora sentymentu. Trader nie ocenia wartości wewnętrznej, ale widzi te same wahania nastrojów – panikę i euforię. Margines bezpieczeństwa ma w tradingu odpowiednik w relacji zysku do ryzyka i w ryzykowaniu małej części kapitału na transakcję. Jeśli Twój plan działa tylko przy idealnym wejściu, nie ma marginesu na błąd. Wielkość pozycji dobierzesz w kalkulatorze wielkości pozycji.
Najczęstsze pytania
Którą książkę Grahama przeczytać najpierw?
„Inteligentnego inwestora”. Jest przystępniejszy niż „Security Analysis”, a Buffett uważa rozdziały o Mr. Market i marginesie bezpieczeństwa za najważniejsze teksty o inwestowaniu.
Kim jest Mr. Market?
To wymyślony przez Grahama wspólnik, który codziennie proponuje kupno lub sprzedaż udziałów po cenie zależnej od nastroju. Inwestor powinien wykorzystywać jego wahania, a nie im ulegać.
Czy strategia net-net działa dziś?
Okazji jest mało, głównie wśród małych spółek i na mniej obserwowanych rynkach. Wymaga dywersyfikacji i sprawdzenia, czy firma nie traci szybko majątku.
Jaki związek miał Graham z Buffettem?
Buffett studiował u niego na Columbii, a w latach 1954–1956 pracował w jego firmie Graham-Newman. Nazywał Grahama drugą po ojcu najważniejszą osobą w swoim życiu.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.

