Tokenomics

Tokenomics (ekonomia tokena) to zbiór zasad i mechanizmów opisujących, jak działa dany token w ekosystemie blockchain lub projektu Web3. Obejmuje wszystko, co wpływa na jego podaż, dystrybucję, użyteczność, motywacje użytkowników oraz długoterminową wartość.

Główne elementy tokenomics

1. Podaż tokena

   • Maksymalna podaż (np. 21 mln BTC).

   • Obecna podaż w obiegu (circulating supply).

   • Inflacja/deflacja – mechanizmy zmniejszające lub zwiększające liczbę tokenów (np. spalanie, halving).

2. Dystrybucja

   • Ile tokenów trafia do zespołu, inwestorów VC, fundacji, a ile do społeczności.

   • Harmonogram vestingu (odblokowywania tokenów).

3. Utility (użyteczność)

   • Do czego token służy:

     • opłaty transakcyjne (ETH, BNB),

     • zarządzanie (governance, głosowania w DAO),

     • staking / zabezpieczenie sieci (proof-of-stake),

     • dostęp do usług (np. subskrypcje, NFT, bilety),

     • płynność w DeFi (collateral w Aave, Maker).

4. Incentives (motywacje)

   • Jak system nagradza uczestników: staking rewards, yield farming, liquidity mining.

   • Jak zniechęca do złych zachowań (np. slashing w PoS).

5. Mechanizmy ekonomiczne

   • Spalanie tokenów (burn – np. BNB, EIP-1559 w ETH).

   • Buybacki (odkup i niszczenie tokenów przez projekt).

   • Algorytmy stabilizacji ceny (stablecoiny: USDT, DAI, UST – różne modele).

6. Governance

   • Kto decyduje o zmianach w protokole – posiadacze tokenów czy centralny zespół?

   • DAO i głosowania on-chain.

Dlaczego tokenomics jest ważny?

• Dla inwestorów – pozwala ocenić, czy token ma szansę utrzymać lub zwiększać wartość.

• Dla projektów – właściwy model zachęca użytkowników do aktywności i przyciąga płynność.

• Dla społeczności – wpływa na decentralizację i trwałość ekosystemu.

Przykłady różnych modeli tokenomics

• Bitcoin (BTC) – deflacyjny, maks. podaż 21 mln, halving co ~4 lata.

• Ethereum (ETH) – inflacyjny, ale z mechanizmem spalania (EIP-1559), obecnie często deflacyjny.

• BNB – regularne buybacki i spalanie tokenów z zysków giełdy Binance.

• MakerDAO (MKR/DAI) – governance + mechanizmy stabilizujące stablecoina DAI.

• Axie Infinity (AXS/SLP) – token governance + token użytkowy do nagród i breedingu NFT.

👉 W skrócie: Tokenomics to projektowanie ekonomii tokena – od podaży i utility, po dystrybucję i mechanizmy motywacyjne. Dobrze zaprojektowany tokenomics to fundament sukcesu projektu Web3.