Repo

Repo (ang. repurchase agreement, transakcja z przyrzeczeniem odkupu) to krótkoterminowa pożyczka zabezpieczona papierami wartościowymi. Jedna strona sprzedaje papiery – najczęściej obligacje skarbowe – drugiej stronie i jednocześnie zobowiązuje się odkupić je w określonym terminie po nieco wyższej cenie. Różnica w cenie to odsetki od pożyczki. Transakcja odwrotna, z perspektywy strony pożyczającej pieniądze, to reverse repo.

Rynek repo jest dla systemu finansowego tym, czym układ krwionośny dla organizmu. Banki, fundusze i dealerzy obligacji codziennie pożyczają na nim ogromne kwoty – najczęściej na jeden dzień. Gdy na tym rynku coś się zacina, problem szybko rozlewa się na cały system.

Jak działa repo – przykład

1. Bank A potrzebuje 10 mln zł na jeden dzień.
2. Sprzedaje bankowi B obligacje skarbowe za 10 mln zł i zobowiązuje się je odkupić następnego dnia za 10 001 000 zł.
3. Następnego dnia odkupuje obligacje. Bank B zarobił 1000 zł odsetek za jeden dzień, a przez cały czas miał bezpieczne zabezpieczenie.

Z punktu widzenia Banku A to repo (pożycza pieniądze), a z punktu widzenia Banku B – reverse repo (pożycza pieniądze pod zastaw).

Kto korzysta z rynku repo

• Banki – do zarządzania bieżącą płynnością.
• Dealerzy obligacji – do finansowania posiadanych papierów.
• Fundusze hedgingowe – do finansowania pozycji z dźwignią, np. w strategiach arbitrażowych na obligacjach.
• Fundusze rynku pieniężnego – do bezpiecznego lokowania nadwyżek gotówki.
• Banki centralne – do zasilania lub ściągania płynności z systemu bankowego.

Repo a bank centralny

Banki centralne używają operacji repo i reverse repo jako narzędzia polityki pieniężnej. Przez operacje zasilające dostarczają bankom płynność, a przez operacje absorbujące ją ściągają. Fed utrzymuje m.in. instrument reverse repo, w którym fundusze mogą lokować nadwyżki gotówki, oraz stały instrument repo, z którego banki mogą pożyczać w razie napięć.

Kryzys repo z 2019 roku

We wrześniu 2019 roku oprocentowanie na amerykańskim rynku repo nagle wystrzeliło – w szczytowym momencie nawet do około 10%, przy stopach Fedu w okolicach 2%. Przyczyną był niedobór rezerw w systemie bankowym po latach zacieśniania ilościowego, zbiegający się z płatnościami podatków i rozliczeniem emisji obligacji. Fed musiał interweniować, wstrzykując płynność. To wydarzenie do dziś jest przestrogą, gdy bank centralny zmniejsza bilans.

Dlaczego repo ma znaczenie dla inwestora

• Wskaźnik stresu – napięcia na rynku repo często poprzedzają lub towarzyszą szerszym problemom z płynnością.
• Stopy referencyjne – amerykańska stopa SOFR, która zastąpiła LIBOR, jest liczona na podstawie transakcji repo.
• Stablecoiny – duzi emitenci stablecoinów lokują część rezerw w transakcjach reverse repo, więc stabilność tego rynku ma znaczenie także dla krypto.
• Dźwignia na rynku obligacji – pozycje funduszy finansowane repo mogą być gwałtownie zamykane, co przenosi zmienność na inne rynki.

Najczęstsze nieporozumienia

• „Repo to sprzedaż obligacji” – formalnie tak, ale ekonomicznie to pożyczka zabezpieczona tymi obligacjami.
• „Operacje repo banku centralnego to QE” – repo to krótkoterminowe zasilanie płynnością, a nie trwałe zakupy obligacji.
• „Rynek repo dotyczy tylko banków” – przez fundusze rynku pieniężnego i stablecoiny pośrednio dotyczy także inwestorów indywidualnych.

Perspektywa tradera

Tradera detalicznego rynek repo dotyczy pośrednio, ale warto wiedzieć, jakie sygnały wysyła. Gwałtowny wzrost stóp repo czy nagłe wykorzystanie awaryjnych instrumentów banku centralnego to oznaka, że w systemie brakuje płynności. W takich momentach aktywa ryzykowne, w tym kryptowaluty, bywają sprzedawane w pierwszej kolejności, bo instytucje szukają gotówki.

Najczęstsze pytania

Czym różni się repo od reverse repo?

To ta sama transakcja widziana z dwóch stron. Repo – strona, która sprzedaje papiery i pożycza pieniądze. Reverse repo – strona, która kupuje papiery i pożycza pieniądze pod ich zastaw.

Na jak długo zawiera się transakcje repo?

Najczęściej na jeden dzień (overnight), ale także na kilka dni, tygodni lub dłużej.

Co to jest SOFR?

To amerykańska stopa referencyjna oparta na transakcjach repo zabezpieczonych obligacjami skarbowymi. Zastąpiła LIBOR w kontraktach dolarowych.

Czy inwestor indywidualny może zawierać transakcje repo?

Bezpośrednio zwykle nie. Pośrednio korzysta z nich, lokując środki np. w funduszach rynku pieniężnego, które inwestują w repo.

Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.