MiFID II (ang. Markets in Financial Instruments Directive II) to unijna dyrektywa regulująca działalność firm inwestycyjnych i rynków instrumentów finansowych, stosowana od 3 stycznia 2018 roku razem z rozporządzeniem MiFIR. Określa, jak domy maklerskie i banki mają traktować klientów, informować o kosztach, badać ich wiedzę i doświadczenie oraz realizować zlecenia. To dzięki niej – albo przez nią – przy zakładaniu rachunku wypełniasz ankietę i dostajesz stos dokumentów o kosztach.
Najważniejsze zmiany dla inwestora
- Ankiety – ankieta adekwatności bada Twoją wiedzę i doświadczenie. Od wyniku zależy, czy broker ostrzeże Cię przed złożonymi produktami. Przy doradztwie dochodzi ankieta odpowiedniości, badająca cele i sytuację finansową.
- Klasyfikacja klientów – klient detaliczny, profesjonalny lub uprawniony kontrahent. Detaliczny ma najwyższą ochronę.
- Przejrzystość kosztów – broker musi przed transakcją i po niej pokazać wszystkie koszty i ich wpływ na wynik.
- Najlepsza realizacja (best execution) – obowiązek realizowania zleceń na najlepszych dostępnych warunkach.
- Nadzór nad produktami – instytucje muszą określać grupę docelową produktu i nie oferować go osobom spoza niej.
- Nagrywanie rozmów i zapisywanie komunikacji dotyczącej zleceń.
Klient detaliczny czy profesjonalny
| Klient detaliczny | Klient profesjonalny | |
|---|---|---|
| Ochrona | najwyższa | ograniczona |
| Limity dźwigni na CFD | tak (np. 1:30 na głównych parach walutowych) | brak regulacyjnych limitów |
| Ochrona przed ujemnym saldem | tak | zwykle nie |
| Dostęp do produktów złożonych | ograniczony | szerszy |
Status profesjonalny wymaga spełnienia kryteriów – m.in. dotyczących częstotliwości transakcji, wielkości portfela lub doświadczenia zawodowego w sektorze finansowym. Kusi wyższą dźwignią, ale oznacza rezygnację z części ochrony. Dla większości osób to zła zamiana.
Dlaczego nie kupisz amerykańskiego ETF-u
Częsta frustracja polskich inwestorów to brak dostępu do ETF-ów zarejestrowanych w USA. Bezpośrednią przyczyną jest rozporządzenie PRIIPs, które wymaga dokumentu z kluczowymi informacjami (KID), a MiFID II nakłada na brokerów obowiązki dotyczące grupy docelowej. Amerykańscy emitenci zwykle nie przygotowują takich dokumentów, więc europejscy brokerzy nie oferują ich klientom detalicznym. Klient profesjonalny często ma do nich dostęp.
Raport kosztów – co w nim znajdziesz
Raz w roku broker przesyła zestawienie kosztów ex post. Pokazuje w nim nie tylko prowizje, ale też koszty przewalutowania, opłaty za prowadzenie rachunku, koszty finansowania pozycji i – przy funduszach – opłaty za zarządzanie. Wszystko w złotych i jako procent wartości inwestycji. To dobry moment, żeby sprawdzić, czy koszty nie zjadają zbyt dużej części wyniku, i porównać brokera z konkurencją.
MiFID II a kryptowaluty
MiFID II dotyczy instrumentów finansowych, a większość kryptowalut nimi nie jest. Dla rynku kryptoaktywów w UE osobnym aktem jest rozporządzenie MiCA. Instrumenty pochodne na kryptowaluty oferowane przez firmy inwestycyjne, np. CFD, podlegają już jednak reżimowi MiFID.
Perspektywa tradera
MiFID II i interwencje produktowe ESMA to główny powód, dla którego polski trader detaliczny ma na CFD ograniczoną dźwignię, a wielu przenosi aktywność na giełdy kryptowalut spoza UE, gdzie tych ograniczeń nie ma. Warto pamiętać, że wraz z ograniczeniami znika też ochrona – przed ujemnym saldem, niewłaściwą realizacją zleceń czy ukrytymi kosztami.
Najczęstsze pytania
Co się stanie, jeśli źle wypełnię ankietę MiFID?
Broker oceni Twoją wiedzę na podstawie odpowiedzi. Zaniżenie może ograniczyć dostęp do niektórych produktów lub wywołać ostrzeżenia, zawyżenie – pozbawić Cię ostrzeżeń, które miały chronić.
Czy mogę zostać klientem profesjonalnym?
Tak, jeśli spełnisz kryteria i złożysz wniosek. Oznacza to jednak utratę części ochrony przewidzianej dla klientów detalicznych.
Czy MiFID II obowiązuje w Polsce?
Tak. Dyrektywa została wdrożona do polskiego prawa, głównie do ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, a nadzór nad jej stosowaniem sprawuje KNF.
Czy MiFID II dotyczy giełd kryptowalut?
Zasadniczo nie – rynek kryptoaktywów reguluje MiCA. MiFID II ma zastosowanie do instrumentów finansowych, w tym instrumentów pochodnych na kryptowaluty oferowanych przez firmy inwestycyjne.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
