Bonding curve (krzywa emisji, ang. bonding curve) to reguła zapisana w smart kontrakcie, która wyznacza cenę tokena w zależności od liczby tokenów już wyemitowanych. Kontrakt jest jednocześnie emitentem i jedynym „animatorem rynku”: gdy kupujesz, tworzy (lub wydaje) nowe tokeny po cenie z krzywej, a gdy sprzedajesz – odkupuje je i zwraca Ci środki z rezerwy. Nie ma księgi zleceń ani drugiej strony transakcji.
Bonding curves stosowano w eksperymentach z tokenami społeczności, a masową popularność zyskały dzięki launchpadom memecoinów, takim jak pump.fun, gdzie krzywa obsługuje pierwszą fazę handlu nowym tokenem.
Rodzaje krzywych
| Krzywa | Wzór ceny | Zachowanie |
|---|---|---|
| Liniowa | cena = k × podaż | cena rośnie równomiernie, koszt kupna rośnie z kwadratem podaży |
| Wykładnicza | cena = p0 × e^(c × podaż) | na początku tanio, potem bardzo szybki wzrost – premiuje najwcześniejszych |
| Logarytmiczna / pierwiastkowa | cena rośnie coraz wolniej | łagodniejsza dla późniejszych kupujących |
| Stały iloczyn (wirtualne rezerwy) | x × y = k | ta sama logika co w AMM – stosowana w launchpadach memecoinów |
Kluczowa własność każdej krzywej: koszt zakupu to pole pod krzywą między obecną a nową podażą, a nie „cena × liczba tokenów”. Duży zakup przesuwa cenę w trakcie transakcji.
Przykład 1: krzywa liniowa
Załóżmy krzywą: cena = 0,000001 USD × podaż. Przy podaży 100 000 tokenów cena wynosi 0,10 USD, przy 200 000 – 0,20 USD. Koszt zakupu od podaży S1 do S2 to k/2 × (S2² − S1²).
| Kupujący | Kupuje | Płaci | Średnia cena |
|---|---|---|---|
| Pierwszy | tokeny od 0 do 100 000 | 5000 USD | 0,05 USD |
| Drugi | tokeny od 100 000 do 200 000 | 15 000 USD | 0,15 USD |
Obaj kupili po 100 000 tokenów, ale drugi zapłacił trzy razy więcej. Rezerwa kontraktu wynosi 20 000 USD. Jeśli pierwszy sprzeda teraz swoje tokeny (podaż spada z 200 000 do 100 000), dostanie 15 000 USD – zysk 10 000 USD. Drugi może wtedy sprzedać już tylko za 5000 USD – strata 10 000 USD. Zysk jednego to dokładnie strata drugiego (przed opłatami).
Przykład 2: stały iloczyn z wirtualnymi rezerwami
Launchpady często startują z „wirtualnymi” rezerwami, żeby cena początkowa nie była zerowa. Załóżmy 30 SOL i 1 000 000 000 tokenów, więc k = 30 × 1 000 000 000.
- Kupujący A wpłaca 10 SOL: rezerwa SOL rośnie do 40, tokenów w puli zostaje k / 40 = 750 000 000. A dostaje 250 000 000 tokenów.
- Kupujący B wpłaca kolejne 10 SOL: rezerwa rośnie do 50, w puli zostaje 600 000 000. B dostaje tylko 150 000 000 tokenów.
- A sprzedaje wszystko: w puli jest 850 000 000 tokenów, rezerwa spada do około 35,29 SOL. A odbiera około 14,71 SOL – zysk około 4,71 SOL.
- B sprzedaje po nim i odbiera około 5,29 SOL – strata około 4,71 SOL.
Opłaty platformy dodatkowo zmniejszają wynik obu stron, więc w sumie gra jest o sumie ujemnej.
Zalety i wady
- Zalety – natychmiastowa płynność od pierwszej sekundy, brak potrzeby animatora rynku, przejrzyste i przewidywalne zasady wyceny.
- Wady – premiowanie najszybszych (boty), duży poślizg przy większych zleceniach, łatwość manipulacji przy małej rezerwie, cena nie ma związku z żadną wartością poza samym popytem.
Najczęstsze błędy
- Liczenie kosztu zakupu jako cena bieżąca × liczba tokenów – przy dużym zleceniu zapłacisz więcej.
- Przekonanie, że krzywa „gwarantuje” możliwość sprzedaży z zyskiem – gwarantuje tylko możliwość sprzedaży po cenie z krzywej, która mogła już spaść.
- Ignorowanie tego, kto kupił przed Tobą i ile tokenów trzyma.
- Pomijanie opłat, które przy częstym handlu zjadają znaczną część wyniku.
Perspektywa tradera
Na bonding curve Twoja pozycja w kolejce jest ważniejsza niż analiza. Każdy zakup przed Tobą podnosi Twoją cenę wejścia, a każda sprzedaż wcześniejszych kupujących obniża wartość Twoich tokenów. Przed zakupem sprawdź, jak daleko krzywa już zaszła i ile podaży mają największe portfele. Traktuj taką pozycję jak zakład o bardzo wysokiej zmienności: małe stawki, z góry zaplanowane wyjście i świadomość, że płynność w dół może zniknąć szybciej, niż zdążysz zareagować.
Najczęstsze pytania
Czy bonding curve to to samo co AMM?
Nie do końca. AMM to pula z dwoma aktywami wniesionymi przez dostawców płynności. Bonding curve to kontrakt, który sam emituje lub wydaje token według wzoru. Krzywa typu x × y = k używa jednak tej samej matematyki co AMM.
Dlaczego wcześni kupujący zawsze są w lepszej pozycji?
Bo krzywa rośnie wraz z podażą. Kupują najtaniej, a ich zysk przy sprzedaży pochodzi ze środków wpłaconych przez późniejszych kupujących.
Czy można sprzedać token z powrotem do krzywej?
Zwykle tak – kontrakt odkupuje tokeny po cenie z krzywej. Po przeniesieniu płynności na giełdę zdecentralizowaną handel odbywa się już w puli AMM.
Czy bonding curve chroni przed rug pullem?
Częściowo. Twórca nie może wypłacić rezerwy, ale może kupić dużą część podaży na starcie i sprzedać ją później kupującym.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
