W marcu copywriter wystawia sklepowi fakturę na 4000 zł. We wrześniu otwiera ten sam szablon, wybiera tego samego klienta i wpisuje 2000 zł. Sklep płaci w terminie. Właściciel jest zadowolony. Pyta nawet, czy w przyszłym miesiącu może liczyć na pomoc przy nowej dostawie. Gdybyś zapytał copywritera, czy sklep nadal jest jego klientem, zgodnie z prawdą odpowiedziałby, że tak.
To przykład z wymyślonymi fakturami. Kwoty dobrałem tak, żeby pokazać coś, co ginie w dyskusji o tym, czy AI zabiera ludziom pracę. Człowiek może zachować klienta, poprawić swoją stawkę godzinową i stracić połowę miesięcznego przychodu z tej współpracy. Wystarczy, że kilka zamówień, na które kiedyś czekał w poniedziałek rano, w ogóle nie trafi do jego skrzynki.
„Tym razem mamy już szkic”
Wyobraź sobie sklep z częściami rowerowymi. Co miesiąc właściciel wysyła copywriterowi arkusz z nowymi produktami. W arkuszu są symbole producenta, wymiary, zdjęcia i skróty zrozumiałe głównie dla człowieka, który sam serwisuje rower. Autor ma z tego zrobić opis, po którym kupujący zorientuje się, czy część będzie pasować. Za gotowy opis bierze 100 zł.
Pierwsza zmiana wygląda jak uprzejmość. Właściciel przysyła kilka tekstów wygenerowanych z arkusza i prosi o sprawdzenie. Słusznie uważa, że przejrzenie szkicu powinno zająć mniej czasu niż pisanie od zera. Copywriter bierze partię na próbę. Przy prostych produktach robota rzeczywiście idzie szybciej, więc umawiają się na 50 zł za redakcję jednego opisu.
Po kilku dostawach pracownik sklepu całkiem dobrze radzi sobie z prostymi pozycjami. Jeśli ta sama torba podsiodłowa pojawia się w trzech nowych kolorach, wystarczy skopiować zaakceptowany opis i zmienić odpowiednie słowo. Kiedy za to producent podaje dwa różne wymiary mocowania, właściciel wciąż chce, żeby ktoś do niego zadzwonił i ustalił, który jest prawidłowy. Copywriter nadal jest potrzebny. Tylko dawniej na jednej fakturze miał i trudne mocowania, i łatwe kolory.
Właśnie to mam na myśli, pisząc o gotowaniu żaby. Trudno wskazać dzień, w którym współpraca się popsuła. Pierwszą próbę warto było zrobić. Nową stawkę dało się uzasadnić. Trudniejsze produkty wciąż trafiają do tej samej osoby. Dopiero gdy kładę obok siebie dwie faktury, widzę, jak bardzo zmieniła się umowa, chociaż nikt jej formalnie nie wypowiedział.
Stawka godzinowa rośnie z 100 do 160 zł. Skąd więc dziura w budżecie?
Policzmy cały miesiąc. Przyjmuję kwoty sprzedaży bez VAT, przed kosztami działalności i podatkiem dochodowym. Czas obejmuje wykonanie i uzgodnienie zamówionych prac. W obu miesiącach sklep wprowadza do oferty 40 produktów.
- Marzec. Sklep zamawia 40 pełnych opisów po 100 zł. Autor poświęca na każdy średnio godzinę. Wystawia fakturę na 4000 zł za 40 godzin pracy. Wychodzi 100 zł za godzinę.
- Wrzesień. Sklep zamawia 10 trudniejszych opisów od zera, po 100 zł, i redakcję 20 prostych szkiców, po 50 zł. Pozostałe 10 opisów przygotowuje we własnym zakresie. Za pracę autora wychodzi łącznie 2000 zł.
Załóżmy, że przy trudniejszych opisach autor sam korzysta z AI do uporządkowania danych. Z telefonem do dostawcy i sprawdzeniem szczegółów jeden taki opis zajmuje mu średnio 45 minut. Na redakcję wstępnie sprawdzonego prostego szkicu potrzebuje średnio 15 minut. Łącznie przepracował 7,5 godziny przy trudniejszych tekstach i 5 godzin przy redakcji. Dzielę 2000 zł przez 12,5 godziny i dostaję 160 zł za godzinę pracy dla sklepu.
Gdybym pokazał Ci tylko stawkę godzinową, zobaczyłbyś wzrost o 60%. Gdybym pokazał tylko fakturę, zobaczyłbyś spadek o 50%. Obie liczby są poprawne. Copywriter odzyskał 27,5 godziny. O tym, jak mu poszło finansowo, zdecyduje teraz to, co zrobi z tym czasem.
Do marcowych 4000 zł brakuje mu 2000 zł. Przy stawce 160 zł potrzebuje jeszcze 12,5 płatnej godziny w miesiącu. Jeśli ma kolejkę chętnych, wychodzi na tym świetnie. Jeśli poświęci dwa dni na przygotowanie ofert i żadna nie przejdzie, nadal ma 2000 zł przychodu. Czas przeznaczony na oferty też był pracą. Nie pojawi się jednak w wyliczeniu stawki za obsługę sklepu.
Kto dostał zaoszczędzone godziny?
To pytanie zadałbym przed obietnicą, że AI podniesie moje zarobki. Wyobraź sobie, że narzędzie wdraża tylko copywriter. Sklep nadal chce 40 gotowych opisów po 100 zł, a autor potrafi dostarczyć je w uzgodnionej jakości w 25 godzin. Faktura wynosi tyle samo. Autor może odebrać w piątek dziecko wcześniej albo przyjąć drugi projekt. Jedno i drugie jest dla niego realną korzyścią, chociaż tylko drugie zwiększy sprzedaż.
We wrześniowym przykładzie narzędzia używają obie strony. Właściciel sklepu potrafi już wykonać część zamówienia sam. To zmienia rozmowę o cenie. Na fakturze oszczędza 2000 zł, ale żeby policzyć jego faktyczny zysk, trzeba jeszcze znać koszt programu, czas pracownika i koszt poprawek. Wystarczy, że w opisie zostanie błędna średnica mocowania. Ktoś odbierze telefon, sprawdzi część na magazynie i obsłuży zwrot. Tych godzin na fakturze copywritera też nie zobaczysz.
Dlatego przy propozycji „50 zł za sprawdzenie” poprosiłbym o trzy rzeczywiste szkice do wyceny. Jeden może wymagać poprawienia dwóch zdań. W innym trzeba odnaleźć kartę techniczną, bo tekst płynnie opisuje funkcję, której produkt w ogóle nie ma. W pierwszym przypadku 50 zł brzmi sensownie. W drugim klient właśnie zaproponował tę samą cenę za zupełnie inną usługę.
Co widać w ogłoszeniach dla freelancerów
Taką historię łatwo wymyślić. Ciekawsze jest to, czy podobny mechanizm widać poza arkuszem. Ozge Demirci, Jonas Hannane i Xinrong Zhu zbadali ogłoszenia na dużej międzynarodowej platformie dla freelancerów. W ciągu ośmiu miesięcy po premierze ChatGPT oszacowali względny spadek liczby ogłoszeń o 21% w podatnych na automatyzację pracach związanych z pisaniem i programowaniem. Punktem odniesienia były zlecenia w większym stopniu wymagające pracy manualnej. Badacze zauważyli też, że pozostałe ogłoszenia w grupie podatnej na automatyzację dotyczyły bardziej złożonych i lepiej płatnych zadań. Badanie opublikowane w „Management Science”.
Te 21% dotyczy ogłoszeń w konkretnym porównaniu na jednej platformie. Przychody polskich copywriterów to osobna kwestia. Najbardziej interesuje mnie tutaj połączenie dwóch obserwacji. Ktoś otwiera portal, widzi dobrze płatny, ambitny projekt i uznaje, że branża ma się świetnie. Druga osoba pamięta dziesiątki prostszych ofert, od których kiedyś zaczynała. Obie mogą trafnie opisywać to samo miejsce. Każda patrzy na inną część tablicy ogłoszeń.
A od czego zacznie następny copywriter?
Wróćmy na chwilę do toreb podsiodłowych. Doświadczony autor może się cieszyć, że odpadło mu pisanie o kolejnych kolorach. Zna już katalog, ma numer telefonu do dostawcy i wie, któremu wymiarowi w arkuszu warto się przyjrzeć. Dla osoby, która dopiero chce pisać o rowerach, właśnie te nudne opisy mogły być pierwszym płatnym zleceniem. Przy nich poznałaby produkty i dostała od sklepu pierwsze poprawki. Właścicielowi łatwiej było zaryzykować 100 zł na próbny tekst niż powierzyć obcej osobie sprawdzenie całej dostawy.
Gdybym dziś zaczynał od takiej oferty, wziąłbym na warsztat jeden produkt. Zapytałbym w sklepie, z czym najczęściej dzwonią kupujący, i pokazał, jak zmienić opis, żeby odpowiedź była widoczna przed zakupem. Wtedy właściciel ma podstawę do rozmowy o pierwszym zleceniu. Wie, jaki problem umiem dostrzec. Sama obietnica, że napiszę mu tekst szybciej, ma dla niego niewielką wartość, skoro szkic dostaje już po wklejeniu arkusza.
Na etacie pierwsza zmiana może przyjść bez zmiany pensji
W duńskim badaniu Anders Humlum i Emilie Vestergaard połączyli ankiety o używaniu chatbotów z administracyjnymi danymi o zatrudnieniu. Dwa lata po premierze ChatGPT nie wykryli przeciętnego wpływu na zarobki ani rejestrowane godziny pracy w badanej grupie. Jednocześnie pracownicy dostawali nowe zadania, między innymi nadzorowanie wyników AI i włączanie narzędzi do pracy firmy. Badanie duńskiego rynku pracy w NBER.
Łatwo to sobie wyobrazić po stronie naszego sklepu. Pracownik dostaje tę samą pensję co wcześniej, ale w czwartek rano sprawdza teraz opisy wygenerowane z arkusza. Poprzednio robił to zewnętrzny autor. Gdy spojrzysz na listę płac sklepu, zobaczysz tego samego człowieka i tę samą kwotę. Kiedy spojrzysz na przelew do podwykonawcy, zobaczysz różnicę. To moja ilustracja tego mechanizmu. Każde z przytoczonych badań dotyczy innego rynku i odpowiada na inne pytanie.
Co sprawdziłbym, zanim obniżę cenę stałemu klientowi
Najpierw otworzyłbym trzy ostatnie faktury i odpowiadające im zamówienia. Obok każdego klienta zapisałbym, ile kupił gotowych prac, ile poprawek i ile łącznie zapłacił. Do tego dopisałbym godziny na wykonanie, rozmowy i bezpłatne próbki. Już takie zestawienie pozwala wychwycić różnicę między słabszym miesiącem w całym sklepie a sytuacją, w której sklep nadal wprowadza 40 produktów, tylko coraz więcej opisuje sam. O przyczynę zmiany najprościej zapytać właściciela przy ustalaniu następnego zamówienia.
Jeżeli klient mówi, że potrzebuje pomocy już tylko przy wyjątkach, zapytałbym, jak ma ta pomoc wyglądać. Ile produktów miesięcznie wymaga telefonu do dostawcy? Czy mam odpowiadać tego samego dnia? Czy dostanę dostęp do dokumentacji? Za pojedynczą poprawkę mogę rozliczyć się od sztuki. Jeżeli mam zostawić wolny każdy czwartek, żeby sklep zdążył z publikacją w piątek, wyceniłbym również zarezerwowany czas. Klient od razu może zdecydować, czy taka gotowość ma dla niego wartość.
Na koniec zadałbym sobie trudniejsze pytanie. Gdyby ten sklep przez dwa miesiące nie przysłał żadnego zlecenia, kto kupiłby ode mnie te wolne godziny? Przy nazwisku konkretnego drugiego klienta da się już postawić termin i kwotę. Przy odpowiedzi „coś na pewno znajdę” zostawiłbym w planie przychodów puste pole. W domowym budżecie jest spora różnica między wolnym czwartkiem a sprzedanym czwartkiem.
Krótkie FAQ
Czy przy rozliczeniu od sztuki warto mówić klientowi o oszczędności czasu?
Ustaliłbym z klientem dopuszczalny sposób pracy i to, co ma dostać za uzgodnioną cenę. Przy rozliczeniu za gotowy opis sam krótszy czas wykonania nie wymusza zmiany ceny. Gdy klient przejmuje przygotowanie szkicu, jest już konkretny powód, żeby na nowo wycenić zakres usługi.
Jak poznać, że AI rzeczywiście poprawiła mój wynik?
Zależy, czego od niej chciałeś. Jeśli celem było odzyskanie piątków, policz wolne piątki. Jeśli celem były wyższe zarobki, spójrz na przychody ze wszystkich faktur, odejmij koszty, w tym koszt narzędzi, i porównaj kilka podobnych miesięcy. W moim przykładzie najważniejsza faktura jest dopiero przed copywriterem. To ta, którą uda mu się wystawić za odzyskane godziny.

