W poniedziałek o dziesiątej wysyłasz szefowi raport sprzedaży. Jeszcze miesiąc temu siadałeś do niego w poniedziałek rano, a kończyłeś we wtorek po południu. Tym razem firmowe narzędzie z AI przygotowało zestawienie i szkic komentarza. Sprawdziłeś liczby. Wszystko się zgadza. Po chwili szef odpisuje: „Widzę, że sprzedaliśmy o 30% mniej ekspresów. Obniżamy cenę przed weekendem?”.
Otwierasz raport jeszcze raz. Masz sprzedaż według modeli, kanałów i dni tygodnia. Ani jednej kolumny ze stanem magazynowym. A przecież ekspres, którego przez pół tygodnia nie dało się zamówić, i ekspres, którego nikt nie chciał kupić, mogą na wykresie wyglądać tak samo.
W „Gotowaniu żaby” pokazałem freelancera, który nadal miał tego samego klienta, ale wystawiał mu fakturę na połowę dawnej kwoty. Na etacie sygnał trudniej dostrzec. Co miesiąc wpływa ta sama pensja. Dopiero gdy weźmiesz wolny poniedziałek, może się okazać, że raport wyśle za Ciebie kolega po krótkim instruktażu. Co wtedy wciąż warto powierzyć właśnie Tobie? Przejdę przez to na wymyślonym przykładzie sklepu. Liczby dobrałem tak, żebyś mógł powtórzyć rachunek u siebie.
Zajrzyj do kalendarza z zeszłego tygodnia
Zacząłbym od kalendarza i wysłanych wiadomości. W poniedziałek kończyłeś raport. We wtorek wyjaśniałeś, dlaczego sklep internetowy i magazyn pokazują różną liczbę zwrotów. W środę zastępowałeś koleżankę przy reklamacjach. Wszystko to mieści się pod jednym stanowiskiem „specjalista ds. sprzedaży”. Każda z tych czynności wymaga jednak innych danych, uprawnień i rozmów.
Podobnie podeszli do sprawy autorzy badania NASK i Międzynarodowej Organizacji Pracy. Rozłożyli zawody na zadania i oszacowali, że 30,3% miejsc pracy w Polsce wykazuje pewien stopień podatności na zmianę lub automatyzację z pomocą generatywnej AI. Tej liczby nie da się przeliczyć na prawdopodobieństwo Twojego zwolnienia. Badacze oceniali, które czynności może objąć technologia. O tym, co firma zrobi z odzyskanymi godzinami, decydują już konkretni ludzie. Raport o wpływie generatywnej AI na polski rynek pracy (PDF).
Weź jedno zadanie, które regularnie zajmuje Ci kilka godzin. Zapisałbym przy nim odpowiedzi na trzy pytania:
- Co dokładnie dostaje ode mnie druga osoba i do czego tego używa?
- Ile czasu zajmuje mi dziś wykonanie zadania razem ze sprawdzeniem wyniku i poprawkami?
- Przy którym błędzie muszę sięgnąć poza dane dostępne w narzędziu? Kto może pomóc mi go wyjaśnić?
Najwięcej może dać pierwsze pytanie. Być może od trzech lat kolorujesz w arkuszu dwadzieścia kolumn, a kierowniczka otwiera tylko zakładkę z brakami, bo przed jedenastą musi zatwierdzić zamówienie. Dowiesz się o tym w pięć minut. Wtedy masz dobry powód, żeby w poniedziałek rano zajrzeć do magazynu jeszcze przed wysłaniem pliku.
Co naprawdę oznacza spadek sprzedaży o 30%?
Wróćmy do ekspresów. W pierwszym tygodniu sklep sprzedał 100 sztuk, w drugim 70. Szef rozważa obniżkę ceny o 100 zł. Komentarz wygenerowany na podstawie samej sprzedaży podsuwa możliwe przyczyny, w tym słabszy popyt. Zanim ta hipoteza trafi do maila do działu handlowego, sprawdziłbym jedną rzecz: czy przez oba tygodnie klient w ogóle mógł kliknąć „kupuję”?
Magazyn potwierdza, że od czwartku do soboty towar czekał na przyjęcie. Sprawdzasz historię dostępności na stronie. Przez te trzy dni rzeczywiście nie dało się złożyć zamówienia. To wciąż za mało, żeby przypisać brakom całą różnicę 30 sztuk. Masz jednak wystarczający powód, żeby zaproponować szefowi wstrzymanie obniżki do czasu, aż zobaczy sprzedaż po uzupełnieniu zapasu.
Ile jest warta taka informacja? Gdyby sklep po obniżce sprzedał 70 sztuk, rabat po 100 zł dałby łącznie 7000 zł upustów. Nie wpisywałbym sobie do CV „zaoszczędziłem firmie 7000 zł”. Nie wiesz, ile sztuk sprzedałoby się bez rabatu. Możesz uczciwie powiedzieć coś lepszego: „Przed zmianą ceny sprawdziłem dostępność produktu. Kierownik odłożył promocję i najpierw wyjaśnił opóźnienie dostawy”. Potrafisz opowiedzieć, co zrobiłeś i jak wpłynęło to na decyzję.
Za pół roku system być może sam połączy sprzedaż ze stanem magazynu. Dlatego szkoda byłoby budować całą pozycję w firmie na tym, że tylko Ty wiesz, skąd pobrać drugi plik. Przy następnym spadku przyczyna może leżeć gdzie indziej. Przyda Ci się umiejętność ustalenia, czego brakuje do podjęcia decyzji i jak to sprawdzić, zanim sklep wyda pieniądze.
Co powiedzieć szefowi, kiedy raport zajmuje już tylko dwie godziny?
Przyjmijmy, że dawniej pełna praca nad raportem zajmowała 16 godzin tygodniowo, a po zmianie zajmuje 2 godziny, łącznie z kontrolą wyniku. W kalendarzu zwolniło się 14 godzin. Szef może przeznaczyć je na zaległości działu. Może też dojść do wniosku, że kolejna osoba w zespole sprzedaży nie będzie potrzebna. Zanim plan pracy zostanie ustalony bez Ciebie, przyszedłbym z propozycją, którą da się sprawdzić przez miesiąc.
„Raport jest gotowy w poniedziałek o dziesiątej. Przez cztery tygodnie chciałbym przeznaczyć po trzy godziny na sprawdzenie największego spadku sprzedaży. Potrzebuję wglądu w historię dostępności. Przed spotkaniem handlowym dostaniesz przyczynę, jeśli uda się ją ustalić, i propozycję działania. Po miesiącu zdecydujemy, czy warto to robić dalej”.
Dlaczego proponuję trzy godziny, skoro odzyskałeś czternaście? Bo tyle na początek chcesz zarezerwować na konkretny problem. Zostaje jeszcze jedenaście godzin. Zapytaj, które dotychczasowe zadanie ma w nich pierwszeństwo. Jeżeli szef oczekuje zarówno czternastu godzin przy zaległych zgłoszeniach, jak i sprawdzania spadków, dobrze odkryć tę różnicę przy planowaniu tygodnia. W piątek po południu będzie już trudniej.
Po każdej próbie zapisałbym datę, pytanie handlowca, źródło odpowiedzi i podjętą decyzję. Po czterech tygodniach możecie odkryć, że dwa wyjaśnienia zmieniły zamówienia, jedno potwierdziło znany problem, a do jednego zabrakło danych. To dobry materiał do rozmowy o stałym zakresie obowiązków. Jeżeli kierownik ani razu nie wykorzystał wyjaśnienia, zapytałbym, jakiej informacji brakowało mu przy ostatniej decyzji. Równie możliwe, że ten pomysł po prostu nie jest wart trzech godzin tygodniowo.
Kiedy już warto rozejrzeć się poza firmą?
Oddzieliłbym sam zakup narzędzia od tego, co robi pracodawca. Dobrą okazją do nauki jest sytuacja, w której dostajesz dostęp do danych, czas na próbę i osobę, która chce skorzystać z wyniku. Inaczej wygląda rozmowa, gdy firma przekazuje Twoje zadania innemu zespołowi, prosi Cię o przeszkolenie zastępcy, a na pytanie o Twój późniejszy zakres obowiązków po raz kolejny nie ma odpowiedzi. Każda z tych rzeczy z osobna może mieć zwykłe wytłumaczenie. Razem wystarczyłyby mi, żeby w tym tygodniu odpowiedzieć na pierwsze ogłoszenie.
Otworzyłbym trzy oferty pracy, które pasują lokalizacją, zakresem i warunkami na tyle, że przyjąłbym zaproszenie na rozmowę. Przy każdym wymaganiu dopisałbym przykład z własnej pracy. „Analiza przyczyn zmian sprzedaży” – mam historię ekspresu. „Samodzielne łączenie danych z dwóch systemów” – tu potrzebowałem pomocy kolegi. Jeśli ta druga umiejętność wraca w ofertach, wiem już, czego chcę się nauczyć. Mogę na fikcyjnych danych przygotować dwa pliki, połączyć je po kodzie produktu i sprawdzić, co się stanie, gdy jeden kod wystąpi dwa razy. Taki błąd potrafi zawyżyć sprzedaż w całym zestawieniu.
Jeśli dopiero zaczynasz, AI może pomóc Ci przećwiczyć także trudniejsze przypadki. W badaniu konsultantów obsługi klienta dostęp do asystenta zwiększył średnią liczbę rozwiązanych spraw na godzinę o 15%. Najwięcej skorzystali mniej doświadczeni i słabiej radzący sobie pracownicy. Badano jedno wdrożenie w obsłudze klienta. U siebie sprawdziłbym efekt na zadaniu, które będę musiał później obronić przed drugim człowiekiem. Czy po zamknięciu czatu umiem wyjaśnić, skąd wzięła się liczba i co może być z nią nie tak? Badanie „Generative AI at Work” w „The Quarterly Journal of Economics”.
Na ile miesięcy szukania pracy Cię stać?
Przygotowania do zmiany pracy zacząłbym od dwóch liczb. Pierwsza to pieniądze dostępne na życie po odłożeniu kwot na znane większe płatności. Druga to miesięczna luka w domowym budżecie po utracie Twojej pensji. Jeśli prowadzisz gospodarstwo z drugą osobą, uwzględnij tę część jej dochodu, która rzeczywiście trafia do wspólnego budżetu.
Załóżmy, że masz na koncie 24 000 zł. Z tego 4000 zł za chwilę pójdzie na ubezpieczenie i zaplanowaną naprawę samochodu. Zostaje 20 000 zł dostępnej rezerwy. Podstawowe miesięczne wydatki gospodarstwa to 6000 zł. Po utracie Twojej pensji z drugiego, nadal wpływającego dochodu możecie pokryć 2000 zł miesięcznie. Brakuje 4000 zł. Dzielę 20 000 zł przez 4000 zł i dostaję pięć miesięcy, zakładając stałe wydatki i wpływy. Te dwie większe płatności zostały już odliczone od rezerwy.
Teraz zmieniłbym jedno założenie. Jeśli przez ten sam okres zabraknie również drugiego dochodu, rezerwa będzie topniała po 6000 zł miesięcznie. Wystarczy na trzy pełne miesiące i zostanie 2000 zł na początek czwartego. To spora różnica przy planowaniu rekrutacji, zwłaszcza że między przyjęciem oferty a pierwszą wypłatą też trzeba za coś żyć. Do dostępnej kwoty wpisałbym pieniądze, po które mogę sięgnąć w terminie płatności czynszu. Oczekiwanej premii ani przyszłego zlecenia jeszcze bym nie doliczał.
Przy krótkiej rezerwie od razu wysłałbym pierwszą aplikację, równolegle z rozmową w firmie. Przy dłuższej mam więcej swobody, żeby przez miesiąc sprawdzić nowy zakres obowiązków. W obu przypadkach w najbliższy poniedziałek zrobiłbym tę samą rzecz: zapytał osobę, której wysyłam raport, jaką ostatnio podjęła na jego podstawie decyzję. Jej odpowiedź może mi oszczędzić kilku tygodni nauki czegoś, czego nikt ode mnie nie potrzebuje.
Krótkie FAQ
Czy do takiej próby potrzebuję płatnego kursu AI?
Zacząłbym od jednego zadania i narzędzia dopuszczonego w firmie. Powtórz pracę na zakończonym przykładzie, dla którego znasz poprawny wynik. Zmierz cały czas, także poprawki. Za kurs zapłaciłbym dopiero wtedy, gdy umiem wskazać konkretną trudność, a program pokazuje, jak ją przećwiczyć.
Jak pokazać efekt w CV, jeśli dane sprzedażowe są poufne?
Opisz problem, własną czynność i decyzję, którą umożliwiła. W przykładowym portfolio możesz odtworzyć metodę na wymyślonych produktach i liczbach, wyraźnie je oznaczając. Rekruter nadal może zapytać, jak wykryłeś brak danych i jak sprawdziłeś wyjaśnienie.
Co zrobić, jeśli szef chce po prostu więcej raportów?
Poprosiłbym go o wskazanie odbiorcy pierwszego dodatkowego raportu i terminu decyzji, do której ma posłużyć. Po dwóch wydaniach można zapytać odbiorcę, czy zestawienie cokolwiek zmieniło. Jeśli firma chce zwiększać wyłącznie liczbę plików, tym chętniej sprawdziłbym, czego oczekują ode mnie w tych trzech ogłoszeniach o pracę.

