Współczynnik Alfa (α) to miara wykorzystywana do oceny, czy inwestycja osiągnęła wynik lepszy lub gorszy od oczekiwanego w stosunku do przyjętego benchmarku i poziomu ryzyka.
Najprościej mówiąc, Alfa pokazuje nadwyżkowy wynik inwestycji ponad wynik, którego można było oczekiwać przy uwzględnieniu jej ekspozycji na rynek.
W finansach Alfa jest często używana razem ze współczynnikiem Beta. Beta opisuje wrażliwość inwestycji na ruchy rynku, natomiast Alfa pozwala ocenić wynik wykraczający poza to, co można przypisać ekspozycji na rynek.
Jak interpretować Alfę?
W uproszczeniu:
- Alfa > 0 – inwestycja osiągnęła wynik lepszy od oczekiwanego,
- Alfa = 0 – wynik był zgodny z oczekiwanym,
- Alfa < 0 – inwestycja osiągnęła wynik gorszy od oczekiwanego.
Przykładowo Alfa na poziomie +3% może oznaczać, że inwestycja osiągnęła wynik o około 3 punkty procentowe wyższy od wyniku oczekiwanego przy zastosowanym modelu i benchmarku.
Nie oznacza to jednak automatycznie, że zarządzający „zarobił 3% więcej dzięki swoim decyzjom”. Wynik zależy od sposobu obliczenia Alfy i zastosowanego modelu.
Alfa w modelu CAPM
Alfa jest ściśle związana z CAPM (Capital Asset Pricing Model).
W modelu CAPM oczekiwaną stopę zwrotu można zapisać jako:
E(Rₐ) = Rf + β × [E(Rₘ) − Rf]
Jeżeli rzeczywista stopa zwrotu różni się od wyniku oczekiwanego przez model, powstałą różnicę można przedstawić jako Alfę.
W uproszczeniu:
α = Rₐ − [Rf + β × (Rₘ − Rf)]
gdzie:
- α – Alfa,
- Rₐ – rzeczywista stopa zwrotu aktywa,
- Rf – stopa wolna od ryzyka,
- β – współczynnik Beta,
- Rₘ – stopa zwrotu rynku.
Przykład obliczenia Alfy
Załóżmy, że:
- stopa wolna od ryzyka = 4%,
- stopa zwrotu rynku = 10%,
- Beta inwestycji = 1,2,
- rzeczywista stopa zwrotu = 14%.
Według CAPM oczekiwana stopa zwrotu wynosi:
4% + 1,2 × (10% − 4%) = 11,2%
Inwestycja osiągnęła natomiast:
14%
Alfa wynosi więc:
14% − 11,2% = +2,8%
W tym uproszczonym przykładzie inwestycja osiągnęła wynik o 2,8 punktu procentowego wyższy od wyniku oczekiwanego przez model CAPM.
Alfa a Beta
Alfa i Beta są często analizowane razem, ale mierzą zupełnie różne rzeczy.
Beta odpowiada na pytanie:
Jak silnie inwestycja reaguje na zmiany rynku?
Alfa odpowiada na pytanie:
Jak duży wynik osiągnięto ponad wynik oczekiwany przy danym poziomie ryzyka rynkowego?
Przykładowo fundusz może mieć:
Beta = 1,2
oraz:
Alfa = +3%
Oznacza to, że fundusz był historycznie bardziej wrażliwy na zmiany rynku, a jednocześnie osiągnął wynik wyższy od oczekiwanego według zastosowanego modelu.
Alfa a benchmark
Alfa zawsze powinna być analizowana w odniesieniu do konkretnego benchmarku.
Dla funduszu inwestującego w amerykańskie akcje benchmarkiem może być np. S&P 500.
Jeżeli fundusz osiągnął:
+15%
a benchmark:
+12%
nie można jeszcze powiedzieć, że Alfa wynosi dokładnie +3%.
Trzeba uwzględnić między innymi ryzyko funduszu, jego Betę oraz zastosowany model obliczeniowy.
Dlatego samo porównanie stóp zwrotu funduszu i indeksu nie jest tym samym co Alfa.
Alfa a zarządzający funduszem
Alfa jest szczególnie popularna przy ocenie aktywnie zarządzanych funduszy inwestycyjnych.
Jeżeli zarządzający przez długi czas osiąga dodatnią Alfę względem odpowiedniego benchmarku, może to sugerować, że jego decyzje inwestycyjne generowały dodatkową wartość.
Problem polega na tym, że dodatnia Alfa w przeszłości nie gwarantuje jej w przyszłości.
Może być wynikiem:
- umiejętności zarządzającego,
- określonego stylu inwestowania,
- przypadku,
- doboru benchmarku,
- specyficznego okresu analizy,
- ryzyka, którego model nie uwzględnia.
Dlatego Alfę należy analizować w dłuższym okresie i w połączeniu z innymi miarami.
Alfa a inwestowanie pasywne
Alfa jest szczególnie interesująca przy porównywaniu inwestowania aktywnego i pasywnego.
Fundusz indeksowy ma przede wszystkim za zadanie odwzorowywać określony indeks, a nie znacząco go pobijać.
Aktywnie zarządzany fundusz próbuje natomiast osiągnąć wynik lepszy od benchmarku.
Jeżeli aktywny fundusz regularnie generuje dodatnią Alfę po uwzględnieniu wszystkich kosztów, może to być argument przemawiający za wartością aktywnego zarządzania.
Jeżeli jednak Alfa znika po uwzględnieniu opłat, inwestor może nie otrzymywać realnej korzyści z aktywnego zarządzania.
Alfa a koszty inwestowania
Koszty mają bardzo duże znaczenie przy interpretacji Alfy.
Fundusz może osiągać bardzo dobre wyniki brutto, ale po odjęciu:
- opłat za zarządzanie,
- prowizji,
- kosztów transakcyjnych,
- innych kosztów,
jego wynik może być znacznie niższy.
Dlatego z punktu widzenia inwestora szczególnie istotna jest Alfa netto, czyli wynik po uwzględnieniu kosztów.
Alfa Jensena
Jedną z popularnych metod oceny wyników inwestycyjnych jest Alfa Jensena (Jensen’s Alpha).
Jest ona oparta na modelu CAPM i służy do określenia, czy inwestycja osiągnęła wynik wyższy lub niższy od oczekiwanego przy uwzględnieniu jej Bety.
Jeżeli Alfa Jensena jest dodatnia, inwestycja osiągnęła wynik lepszy od oczekiwanego przez model.
Jeżeli jest ujemna, wynik był gorszy od oczekiwanego.
Alfa a Sharpe Ratio
Alfy nie należy mylić ze wskaźnikiem Sharpe’a.
Obie miary służą do oceny jakości inwestycji, ale robią to w inny sposób.
Alfa koncentruje się na nadwyżkowej stopie zwrotu względem benchmarku i modelu oczekiwanej stopy zwrotu.
Sharpe Ratio mierzy relację dodatkowej stopy zwrotu do całkowitego ryzyka, zwykle mierzonego zmiennością.
W praktyce warto analizować obie miary, zamiast opierać ocenę inwestycji tylko na jednej z nich.
Alfa a ryzyko
Dodatnia Alfa nie oznacza, że inwestycja była bezpieczna.
Możliwa jest sytuacja, w której inwestycja ma:
Alfa = +5%
ale jednocześnie charakteryzuje się bardzo wysoką zmiennością i ryzykiem.
Dlatego Alfa powinna być analizowana razem z:
- Betą,
- zmiennością,
- maksymalnym obsunięciem kapitału,
- Sharpe Ratio,
- Sortino Ratio,
- płynnością,
- kosztami.
Dopiero takie zestawienie pozwala lepiej ocenić jakość wyników.
Alfa w tradingu
Koncepcję Alfy można również wykorzystać w analizie strategii tradingowych.
Jeżeli strategia osiąga wynik wyraźnie lepszy od odpowiedniego benchmarku po uwzględnieniu ryzyka i kosztów transakcyjnych, można próbować określić, czy generuje dodatnią wartość ponad ekspozycję rynkową.
W przypadku day tradingu klasyczna Alfa może być jednak mniej intuicyjna niż w przypadku funduszy inwestycyjnych.
Trader powinien przede wszystkim analizować:
- oczekiwaną wartość transakcji,
- win rate,
- średni zysk i stratę,
- maksymalne obsunięcie,
- stosunek zysku do ryzyka,
- koszty transakcyjne,
- stabilność wyników.
Alfa nie oznacza gwarantowanego zysku
Bardzo ważne jest, aby nie traktować dodatniej Alfy jako gwarancji przyszłych wyników.
Alfa jest miarą historyczną lub wynikającą z określonego modelu.
Jeżeli fundusz miał dodatnią Alfę w ciągu ostatnich pięciu lat, nie oznacza to, że będzie ją generował przez kolejne pięć lat.
Warunki rynkowe mogą się zmienić, a przewaga inwestycyjna może zniknąć.
Podsumowanie
Współczynnik Alfa (α) mierzy nadwyżkową stopę zwrotu inwestycji względem wyniku oczekiwanego przy uwzględnieniu określonego benchmarku i ryzyka.
- Alfa dodatnia – wynik lepszy od oczekiwanego,
- Alfa = 0 – wynik zgodny z oczekiwanym,
- Alfa ujemna – wynik gorszy od oczekiwanego.
Alfa jest szczególnie użyteczna przy ocenie aktywnie zarządzanych funduszy i strategii inwestycyjnych. Najczęściej analizuje się ją razem ze współczynnikiem Beta, który określa wrażliwość inwestycji na ruchy rynku.
Warto jednak pamiętać, że dodatnia Alfa nie jest dowodem na trwałą przewagę inwestycyjną. Jej interpretacja zależy od benchmarku, okresu analizy, zastosowanego modelu oraz tego, czy uwzględniono wszystkie koszty.
