Rachunek zysków i strat (RZiS, ang. income statement lub profit and loss) to sprawozdanie finansowe pokazujące przychody, koszty i wynik finansowy firmy za określony okres – kwartał, pół roku lub rok. Odpowiada na pytanie, czy firma w tym czasie zarobiła, ile i na czym. To pierwsze sprawozdanie, na które patrzy rynek w sezonie wyników.
Struktura rachunku zysków i strat
| Pozycja | Co pokazuje |
|---|---|
| Przychody ze sprzedaży | ile firma sprzedała |
| − Koszty sprzedanych produktów i usług | bezpośrednie koszty wytworzenia |
| = Zysk brutto ze sprzedaży | ile zostaje po kosztach bezpośrednich |
| − Koszty sprzedaży i ogólnego zarządu | marketing, administracja, zarząd |
| ± Pozostałe przychody i koszty operacyjne | np. sprzedaż majątku, odpisy |
| = Zysk operacyjny (EBIT) | wynik z podstawowej działalności |
| ± Przychody i koszty finansowe | odsetki, różnice kursowe |
| = Zysk przed opodatkowaniem | |
| − Podatek dochodowy | |
| = Zysk netto | wynik „na czysto” dla akcjonariuszy |
Przykład z liczbami
Spółka ma 500 mln zł przychodów. Koszty wytworzenia wynoszą 350 mln zł, więc zysk brutto ze sprzedaży to 150 mln zł (marża brutto 30%). Koszty sprzedaży i zarządu to 90 mln zł, co daje 60 mln zł zysku operacyjnego (marża operacyjna 12%). Koszty odsetek wynoszą 10 mln zł, a podatek – około 9,5 mln zł. Zysk netto to około 40,5 mln zł (marża netto ok. 8%). Przy 10 mln akcji zysk na akcję wynosi około 4,05 zł.
Na co patrzeć
- Dynamika przychodów – czy firma rośnie i w jakim tempie.
- Marże – brutto, operacyjna i netto. Rosnące marże świadczą o sile cenowej lub efektywności.
- Zdarzenia jednorazowe – sprzedaż majątku, odpisy, rezerwy. Mogą mocno zawyżyć lub zaniżyć wynik w danym okresie.
- Koszty finansowe – przy wysokim zadłużeniu i rosnących stopach potrafią zjeść dużą część zysku operacyjnego.
- Zysk na akcję – uwzględnia zmiany liczby akcji, np. po emisjach.
Zysk to nie gotówka
Rachunek zysków i strat jest sporządzany memoriałowo – przychody i koszty ujmuje się w okresie, którego dotyczą, a nie wtedy, gdy wpływa lub wypływa gotówka. Firma może więc pokazywać zysk, a jednocześnie mieć problemy z płynnością, bo klienci nie płacą albo gotówka jest zamrożona w zapasach. Dlatego rachunek zysków i strat zawsze warto porównać z rachunkiem przepływów pieniężnych.
RZiS a reakcja rynku
Rynek reaguje nie na sam zysk, tylko na to, jak wypada on na tle oczekiwań analityków i poprzednich okresów. Spółka może pokazać rekordowy zysk i stracić na giełdzie, jeśli rynek oczekiwał więcej albo jeśli zarząd obniżył prognozy na kolejne kwartały. Ważniejsze od jednego kwartału bywa to, co mówi o trendzie marż i przychodów.
Najczęstsze błędy
- Patrzenie tylko na zysk netto, bez sprawdzenia, skąd się wziął.
- Pomijanie zdarzeń jednorazowych.
- Porównywanie kwartałów bez uwzględnienia sezonowości – lepiej porównywać rok do roku.
- Utożsamianie zysku z gotówką.
- Ocenianie spółki po jednym kwartale.
Perspektywa tradera
Publikacja wyników to jedno z największych źródeł luk cenowych na akcjach. Kurs potrafi zmienić się o kilkanaście procent na otwarciu, niezależnie od stop lossów. Jeśli handlujesz pojedynczymi spółkami, warto znać kalendarz publikacji i świadomie decydować, czy trzymasz pozycję przez wyniki, czy ją zamykasz. To decyzja o ryzyku, a nie o przekonaniu co do spółki.
Najczęstsze pytania
Czym różni się zysk operacyjny od zysku netto?
Zysk operacyjny to wynik z podstawowej działalności, przed kosztami finansowymi i podatkiem. Zysk netto to wynik po uwzględnieniu wszystkich kosztów, w tym odsetek i podatku.
Co to jest EBITDA?
Zysk operacyjny powiększony o amortyzację. Pokazuje wynik operacyjny przed kosztami zużycia majątku i jest często używany do porównań spółek i oceny zadłużenia.
Dlaczego spółka z zyskiem może mieć problemy finansowe?
Bo zysk nie oznacza gotówki. Jeśli klienci płacą z opóźnieniem albo firma dużo inwestuje w zapasy, może brakować jej pieniędzy mimo zysków w rachunku.
Gdzie znaleźć rachunek zysków i strat spółki?
W raportach okresowych publikowanych przez spółki giełdowe – kwartalnych, półrocznych i rocznych – na stronach relacji inwestorskich.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
