Blob (ang. binary large object) to pakiet danych o stałym rozmiarze 128 KiB (131 072 bajty), który można dołączyć do transakcji w Ethereum. Bloby istnieją od aktualizacji Dencun z marca 2024 roku i służą przede wszystkim rollupom, czyli sieciom warstwy drugiej (L2), do publikowania danych o swoich transakcjach na Ethereum. Są tańsze od zwykłego zapisu danych, bo sieć przechowuje je tylko przez około 18 dni, a ich cenę wyznacza osobny rynek opłat.
Bloby wprowadziła propozycja EIP-4844, nazywana proto-dankshardingiem. To hasło opisuje sam blob – jak działa, ile kosztuje i jak zmieniała się pojemność sieci po Dencun. Genezę i założenia samej propozycji znajdziesz w haśle EIP-4844.
Jaki problem rozwiązują bloby
Rollupy, takie jak Arbitrum, Optimism czy Base, wykonują transakcje poza głównym łańcuchem, ale muszą opublikować ich dane na Ethereum. Dzięki temu każdy może odtworzyć stan L2 i sprawdzić, czy operator nie oszukuje. Przed Dencun rollupy zapisywały te dane jako calldata zwykłych transakcji. Calldata zostaje w historii łańcucha na zawsze i konkuruje o to samo miejsce w bloku co przelewy, swapy czy mintowanie NFT. W okresach dużego ruchu na Ethereum opłaty na L2 rosły razem z opłatami na L1, bo publikacja danych była największą pozycją kosztową rollupów.
Jak działa blob
- Poza EVM. Maszyna wirtualna Ethereum nie widzi zawartości bloba, tylko jego zobowiązanie kryptograficzne (KZG commitment). Smart kontrakt może sprawdzić, że dane istnieją, ale nie może ich odczytać.
- Tymczasowe przechowywanie. Węzły warstwy konsensusu trzymają bloby przez 4096 epok. Epoka to 32 sloty po 12 sekund, więc daje to około 18,2 dnia. Po tym czasie dane można usunąć – do tego czasu każdy zainteresowany zdąży je pobrać i zweryfikować.
- Osobny rynek opłat. Każdy blob zużywa 131 072 jednostki blob gas. Cena blob gas (blob base fee) rośnie, gdy bloki zawierają więcej blobów niż cel, i spada, gdy mniej – podobnie jak opłata bazowa z EIP-1559, ale niezależnie od zwykłego gazu.
- Cel i limit na blok. Protokół określa docelową i maksymalną liczbę blobów w bloku. Te dwa parametry decydują o przepustowości danych dla rollupów.
Pojemność: od Dencun do Fusaki
| Aktualizacja | Data | Cel / maksimum blobów na blok | Co zmieniła |
|---|---|---|---|
| Dencun | marzec 2024 | 3 / 6 | wprowadzenie blobów (EIP-4844) |
| Pectra | maj 2025 | 6 / 9 | podwojenie celu (EIP-7691) |
| Fusaka | 3 grudnia 2025 | 6 / 9 na start | PeerDAS – węzły próbkują fragmenty blobów zamiast pobierać całość |
| BPO1 | 9 grudnia 2025 | 10 / 15 | fork zmieniający tylko parametry blobów |
| BPO2 | 7 stycznia 2026 | 14 / 21 | kolejne zwiększenie parametrów |
Kluczową zmianą jest PeerDAS (Peer Data Availability Sampling). Dane blobów są rozszerzane kodem korekcyjnym, a każdy węzeł przechowuje i sprawdza tylko ich część. Sieć nadal ma pewność, że całość jest dostępna, ale pojedynczy węzeł nie musi pobierać wszystkich blobów. Dzięki temu limit można podnosić bez proporcjonalnego wzrostu wymagań sprzętowych. Fusaka wprowadziła też mechanizm BPO (Blob Parameter Only) – małe forki, które zmieniają wyłącznie liczbę blobów i pozwalają zwiększać pojemność stopniowo, bez czekania na dużą aktualizację. Przy parametrach 14 / 21 blok może zawierać do 2,625 MiB danych w blobach, a cel to 1,75 MiB co 12 sekund.
Przykład: koszt publikacji partii transakcji
Załóżmy, że rollup chce opublikować partię 2000 transakcji, która po kompresji zajmuje 120 000 bajtów. Mieści się w jednym blobie.
| Wariant | Zużycie | Umowna cena | Koszt partii | Koszt na transakcję |
|---|---|---|---|---|
| Calldata | 120 000 B × 16 gas = 1 920 000 gas | 10 gwei | 0,0192 ETH | 0,0000096 ETH |
| Blob | 131 072 blob gas | 1 gwei | 0,000131 ETH | ≈ 0,000000066 ETH |
Przy tych umownych cenach blob jest ok. 146 razy tańszy. Dla calldata przyjęto stawkę 16 gas za niezerowy bajt sprzed Pectry – od Pectry (EIP-7623) transakcje z dużą ilością danych płacą za calldata jeszcze więcej, więc przewaga blobów tylko rośnie. Blob płaci się w całości, nawet jeśli nie jest pełny, dlatego rollupy starają się wypełniać go do końca. Przy małym ruchu na L2 cena blob gas potrafi spaść do minimum, a przy dużym popycie na bloby rośnie wykładniczo – wtedy tanieje przewaga nad calldata.
Najczęstsze błędy
- Utożsamianie bloba z pełnym dankshardingiem. Bloby to etap przejściowy – docelowa skala wymaga dalszych zmian.
- Przekonanie, że dane z blobów znikają bez śladu. Po ok. 18 dniach węzły mogą je usunąć, ale w łańcuchu zostaje zobowiązanie, a archiwa i indeksery często przechowują kopie.
- Zakładanie, że tańsze bloby zawsze oznaczają niższe opłaty dla Ciebie. Opłata na L2 obejmuje też wykonanie transakcji i marżę sekwencera.
- Traktowanie blobów jako miejsca na trwałe przechowywanie plików. Do tego służą inne rozwiązania.
Perspektywa tradera
Dla aktywnego tradera na L2 bloby oznaczają koszt transakcji liczony zwykle w centach, co umożliwia częste przesuwanie zleceń i korzystanie z DEX-ów przy małych pozycjach. Warto jednak pamiętać, że w momentach gwałtownej zmienności opłaty rosną na wszystkich warstwach. Jeśli analizujesz ETH fundamentalnie, zwróć uwagę na drugą stronę medalu: tanie bloby zmniejszyły opłaty, które rollupy płacą Ethereum, a więc i ilość spalanego ETH. Wzrost aktywności na L2 nie przekłada się już automatycznie na przychody sieci bazowej. Dane o zużyciu blobów i blob base fee pokazują publiczne explorery, więc możesz sprawdzić to sam zamiast opierać się na hasłach marketingowych.
Najczęstsze pytania
Czym różni się blob od EIP-4844?
EIP-4844 to propozycja zmiany protokołu, a blob to typ danych, który ta propozycja wprowadziła. Późniejsze aktualizacje zmieniały już tylko liczbę blobów i sposób ich weryfikacji.
Ile danych mieści jeden blob?
Dokładnie 128 KiB, czyli 4096 elementów po 32 bajty. Niewykorzystana część i tak jest opłacana.
Jak długo bloby są przechowywane?
Protokół wymaga przechowywania ich przez 4096 epok, czyli około 18 dni. Potem węzły mogą je usunąć.
Co zmienił PeerDAS?
Węzły nie muszą pobierać wszystkich blobów – sprawdzają losowe fragmenty danych rozszerzonych kodem korekcyjnym. To pozwoliło zwiększyć liczbę blobów w bloku bez proporcjonalnego wzrostu obciążenia węzłów.
Czy zwykły użytkownik wysyła bloby?
Zwykle nie. Bloby wysyłają głównie rollupy. Ty korzystasz z nich pośrednio, płacąc niższe opłaty na L2.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
