Blob to specjalny rodzaj danych, który możesz dołączyć do transakcji na Ethereum od czasu aktualizacji Dencun w marcu 2024 roku. W praktyce jest to duża „paczka” danych – maksymalnie około 128 KB – którą sieci warstwy drugiej (L2) wykorzystują do publikowania informacji o swoich transakcjach na Ethereum, ale znacznie taniej niż dotychczas było to możliwe.
Mechanizm ten wprowadził standard EIP-4844, znany też jako proto-danksharding. To był jeden z najważniejszych kroków na drodze do pełnego danksharding, czyli docelowego rozwiązania skalującego Ethereum, które ma docelowo umożliwić obsługę setek tysięcy transakcji na sekundę w całym ekosystemie L2.
Skąd wziął się problem, który bloby rozwiązują
Żeby zrozumieć, po co w ogóle powstały bloby, musisz wiedzieć, jak wcześniej działały rollupy. Sieci warstwy drugiej – takie jak Arbitrum, Optimism czy Base – przetwarzają transakcje poza głównym łańcuchem Ethereum, ale i tak muszą gdzieś „zaraportować” te transakcje, żeby cała sieć była bezpieczna i zdecentralizowana. Robiły to publikując dane transakcji jako tzw. calldata bezpośrednio w blokach Ethereum.
Problem w tym, że calldata jest traktowana przez Ethereum jak każda inna trwała informacja. Zostaje w sieci na zawsze, a każdy węzeł musi ją przechowywać w nieskończoność. To generowało ogromne koszty, bo rollupy konkurowały o to samo miejsce w bloku i ten sam rynek opłat gas, co zwykli użytkownicy wysyłający np. proste przelewy ETH. W okresach dużego ruchu opłaty na L2 potrafiły być zaskakująco wysokie – co kompletnie mijało się z ideą, że warstwa druga ma być tania.
Jak działają bloby w praktyce
Bloby rozwiązują ten problem na kilku poziomach jednocześnie. Oto najważniejsze cechy tego mechanizmu:
- Dane w blobach są dołączane do bloku, ale nie są przetwarzane przez maszynę wirtualną Ethereum (EVM) – EVM „widzi” jedynie skrót kryptograficzny (commitment) blobu, a nie jego pełną zawartość.
- Bloby są automatycznie usuwane z węzłów po około 18 dniach (dokładnie 4096 epok) – to wystarczająco długo, żeby ktokolwiek mógł zweryfikować poprawność danych, ale wystarczająco krótko, żeby nie obciążać sieci na stałe.
- Mają własny, niezależny rynek opłat, oddzielony od standardowego gas fee za zwykłe transakcje – oznacza to, że popyt na bloby wycenia się osobno od popytu na „zwykłe” miejsce w bloku.
- Każdy blok może pomieścić ograniczoną liczbę blobów (mechanizm jest regulowany celami docelowymi i limitami maksymalnymi, które zmieniały się wraz z kolejnymi aktualizacjami sieci, np. Pectra).
To ostatnie – niezależny rynek opłat – jest moim zdaniem kluczowe dla zrozumienia całego mechanizmu. Ponieważ zapotrzebowanie na bloby wycenia się osobno, ich cena może spadać niezależnie od tego, co dzieje się z opłatami za standardowe transakcje na Ethereum. W okresach niskiego zainteresowania koszt bloba potrafi być śladowy, praktycznie bliski zera, nawet gdy sama sieć Ethereum jest mocno obciążona ruchem „tradycyjnym”.
Dlaczego to ma znaczenie dla Ciebie
Jeśli korzystasz z sieci L2 – wysyłasz transakcje na Arbitrum, Optimism, Base czy zkSync – to właśnie dzięki blobom Twoje opłaty transakcyjne są dziś ułamkiem tego, co było przed marcem 2024. Rollupy przerzuciły publikację danych na bloby i natychmiast przełożyło się to na drastyczny, często kilkudziesięciokrotny spadek kosztów dla użytkowników końcowych.
Dla mnie jako obserwatora rynku to jeden z najbardziej namacalnych przykładów tego, jak zmiana na poziomie protokołu potrafi realnie wpłynąć na koszty korzystania z blockchaina – bez konieczności czekania na „pełne” danksharding, które ma pojawić się w kolejnych fazach rozwoju Ethereum. Warto też pamiętać, że to nie jest zamknięty temat – limity liczby blobów na blok są stopniowo zwiększane w kolejnych aktualizacjach sieci, co oznacza dalszy potencjał do obniżki kosztów w przyszłości.
Krótko podsumowując
Blob to tymczasowy, tani kontener na dane, oddzielony od głównego rynku opłat Ethereum, który usuwa się automatycznie po kilkunastu dniach. Jego wprowadzenie w ramach EIP-4844 było fundamentem obniżki kosztów na sieciach L2 i krokiem w stronę pełnej skalowalności Ethereum przez docelowy mechanizm danksharding.
