Wskaźnik CAPE Shillera

Wskaźnik CAPE Shillera (Cyclically Adjusted Price-to-Earnings), znany też jako wskaźnik Shillera lub CAPE, to metoda wyceny rynku akcji opracowana przez ekonomistę Roberta Shillera, która modyfikuje klasyczny wskaźnik cena do zysku (P/E) w celu ograniczenia wpływu krótkoterminowych wahań cyklu gospodarczego na wynik analizy.

Jak liczony jest wskaźnik CAPE

Klasyczny wskaźnik cena do zysku porównuje bieżącą cenę akcji lub indeksu do zysków wygenerowanych w jednym, ostatnim okresie, zazwyczaj dwunastu miesięcy. Taka konstrukcja jest podatna na duże wahania w okresach silnych wzrostów lub spadków zysków przedsiębiorstw, na przykład w czasie recesji gospodarczej, kiedy zyski spółek mogą chwilowo silnie się obniżyć, sztucznie zawyżając wartość wskaźnika, mimo że fundamentalna wartość spółek nie zmieniła się w tak drastyczny sposób.

Wskaźnik CAPE Shillera rozwiązuje ten problem, dzieląc bieżącą, realną (skorygowaną o inflację) cenę indeksu przez średnią realnych zysków przedsiębiorstw wchodzących w skład tego indeksu z ostatnich dziesięciu lat, a nie tylko z jednego roku. Uśrednienie zysków w tak długim okresie ma na celu wygładzenie wpływu pojedynczych cykli gospodarczych – ekspansji oraz recesji – na wynik obliczenia, co pozwala na bardziej stabilną ocenę relacji ceny rynku do jego długoterminowej zdolności generowania zysków.

Wzór wskaźnika

W najbardziej ogólnym ujęciu wskaźnik CAPE Shillera oblicza się jako iloraz realnej ceny indeksu giełdowego oraz średniej arytmetycznej realnych zysków przypadających na akcję z ostatnich dziesięciu lat. Uwzględnienie inflacji zarówno w cenach, jak i w zyskach historycznych ma zapewnić, że porównanie odbywa się w jednostkach o zbliżonej sile nabywczej, niezależnie od tego, w jakim okresie dany zysk został wygenerowany.

CAPE = realna cena indeksu ÷ średnia realnych zysków na akcję z ostatnich 10 lat

Przykładowo, jeśli realna wartość indeksu wynosi 5000 punktów, a średni realny zysk na akcję z dziesięciu lat to 150 punktów, CAPE wynosi około 33.

Zastosowania wskaźnika

Wskaźnik CAPE Shillera jest wykorzystywany głównie do oceny, czy dany rynek akcji jest, w ujęciu historycznym, relatywnie wysoko czy nisko wyceniony w porównaniu do swojej długoterminowej średniej. Dla amerykańskiego rynku (S&P 500 i jego poprzedników) średnia z danych od 1881 roku wynosi około 17, a rekordowy odczyt z okresu bańki internetowej na przełomie 1999 i 2000 roku przekraczał 44. Analitycy i badacze rynku wykorzystują go do porównań między różnymi okresami historycznymi oraz między różnymi rynkami giełdowymi, traktując go jako jeden z wielu elementów szerszej analizy fundamentalnej, a nie jako samodzielny sygnał do podejmowania decyzji inwestycyjnych.

Porównanie z klasycznym wskaźnikiem P/E

W odróżnieniu od klasycznego wskaźnika P/E, który reaguje szybko na zmiany bieżących zysków spółek, wskaźnik CAPE Shillera zmienia się znacznie wolniej, ponieważ opiera się na dziesięcioletniej średniej. To sprawia, że jest on postrzegany jako miara bardziej odporna na krótkoterminowe zaburzenia cyklu gospodarczego, choć jednocześnie wolniej odzwierciedla nagłe, strukturalne zmiany w rentowności przedsiębiorstw.

Ograniczenia wskaźnika

Wskaźnik CAPE Shillera ma również swoje ograniczenia metodologiczne. Zmiany w standardach rachunkowości na przestrzeni dekad mogą wpływać na porównywalność raportowanych zysków z różnych okresów historycznych. Wskaźnik ten nie uwzględnia też zmian strukturalnych w gospodarce czy w składzie sektorowym danego indeksu, które mogą uzasadniać odmienny poziom wyceny w różnych okresach. Wysoka lub niska wartość wskaźnika w ujęciu historycznym nie powinna być traktowana jako precyzyjny sygnał określający moment do podjęcia konkretnej decyzji inwestycyjnej, a jedynie jako jeden z elementów szerszej oceny sytuacji rynkowej.

Zastosowanie wskaźnika do różnych rynków

Wskaźnik CAPE Shillera, opracowany początkowo w odniesieniu do rynku akcji w Stanach Zjednoczonych, jest obecnie obliczany i analizowany również dla innych krajowych rynków giełdowych, co pozwala na porównania relatywnej wyceny różnych rynków akcji w ujęciu historycznym. Takie porównania międzynarodowe wymagają jednak uwzględnienia różnic w strukturze sektorowej poszczególnych rynków, standardach rachunkowości oraz dostępności długich szeregów danych historycznych niezbędnych do obliczenia dziesięcioletniej średniej zysków.

Interpretacja wskaźnika w szerszym kontekście

Analitycy podchodzący do wskaźnika CAPE Shillera w sposób metodologicznie poprawny traktują go jako jeden z wielu elementów szerszej analizy fundamentalnej, uzupełniany o inne wskaźniki wyceny, analizę stóp procentowych, oczekiwań inflacyjnych oraz specyfiki danego rynku czy sektora. Sama wysoka lub niska wartość wskaźnika w ujęciu historycznym nie powinna być odczytywana w oderwaniu od szerszego kontekstu makroekonomicznego i strukturalnego danego rynku.