P2E (ang. Play-to-Earn, „graj, aby zarabiać”) to model gier opartych na blockchainie, w których za rozgrywkę dostajesz tokeny lub przedmioty w formie NFT, które da się sprzedać za inne kryptowaluty lub pieniądze. Model przeżył gwałtowny boom w 2021 roku i równie gwałtowne załamanie w 2022 roku. Dziś rynek traktuje go ostrożnie, a wiele projektów odchodzi od hasła „zarabiaj” na rzecz „graj i posiadaj”.
Jak działa ekonomia gry P2E
Typowa gra P2E ma dwa rodzaje aktywów:
- NFT – postacie, przedmioty, działki. Często trzeba je kupić, żeby w ogóle zacząć grać.
- Tokeny – zwykle token nagród (wydawany graczom za aktywność, bez limitu podaży) i token zarządzania (o ograniczonej podaży, używany m.in. do głosowań i stakingu).
Źródłem pieniędzy dla graczy wyciągających zyski nie jest zewnętrzny przychód, tylko nowi gracze, którzy kupują NFT i tokeny, żeby dołączyć. Dopóki napływ nowych osób rośnie, ceny rosną. Gdy napływ słabnie, podaż tokenów nagród przewyższa popyt i cały układ się sypie.
Axie Infinity – boom i załamanie
Axie Infinity był symbolem P2E. W 2021 roku gracze, zwłaszcza na Filipinach, zarabiali na tokenie nagród SLP więcej niż w lokalnej pracy. Powstały tzw. gildie i programy stypendialne: właściciel NFT wypożyczał drużynę graczowi i dzielił się z nim nagrodami. Wejście wymagało zakupu trzech postaci, których ceny w szczycie sięgały setek dolarów.
Problem był wbudowany w model. SLP był emitowany bez limitu, a głównym sposobem jego „spalania” było rozmnażanie nowych postaci – czyli tworzenie kolejnych NFT dla kolejnych graczy. Gdy przyrost użytkowników wyhamował, cena SLP spadła o ponad 99% od szczytu, a zarobki graczy stopniały do ułamka wcześniejszych kwot. W marcu 2022 roku doszedł do tego atak na most Ronin – sieć, na której działała gra – z którego skradziono środki warte około 600 mln USD. Twórcy przebudowali ekonomię (ograniczenie nagród, nowe tryby gry), ale model „gra jako praca” nie wrócił w dawnej skali.
Inflacja tokenów nagród – główny problem
Jeśli każda godzina gry tworzy nowe tokeny, podaż rośnie proporcjonalnie do liczby graczy. Żeby cena się utrzymała, ktoś musi te tokeny kupować lub spalać. W grach P2E kupującymi byli głównie nowi gracze, a spalanie było powiązane ze wzrostem gry. To mechanizm samowzmacniający się w obie strony: spadek ceny zmniejsza opłacalność, gracze odchodzą, popyt spada jeszcze bardziej. Z perspektywy ekonomii to przypomina schemat, w którym wcześniejsi uczestnicy są opłacani z pieniędzy późniejszych.
Przykład: jak spadek tokena zmienia zwrot
Załóżmy, że kupujesz trzy postacie za łącznie 900 USD i zarabiasz 150 tokenów nagród dziennie.
| Scenariusz | Cena tokena | Zarobek dziennie | Zwrot kosztu wejścia |
|---|---|---|---|
| Szczyt popularności | 0,30 USD | 45 USD | 20 dni |
| Token −80% | 0,06 USD | 9 USD | 100 dni |
W drugim scenariuszu spada też cena NFT – jeśli postacie stracą 70% wartości, Twoje 900 USD to na rynku już tylko 270 USD. Zwrot wydłuża się pięciokrotnie dokładnie wtedy, gdy wartość zakupionego sprzętu topnieje. Tak wyglądała sytuacja wielu graczy, którzy dołączyli w szczycie.
Najczęstsze błędy
- Liczenie zwrotu przy obecnej cenie tokena, bez scenariusza spadku o 70–90%.
- Traktowanie NFT z gry jako trwałej wartości – jego cena zależy od liczby aktywnych graczy.
- Pomijanie ryzyka technicznego: most, sieć poboczna lub kontrakt gry mogą zostać zhakowane.
- Kupowanie tokena zarządzania wyłącznie z powodu obietnic nowych funkcji z mapy drogowej.
- Pożyczanie pieniędzy na wejście do gry, która ma „zwrócić się w miesiąc”.
Perspektywa tradera
Tokeny gier P2E zachowują się jak aktywa o bardzo wysokiej zmienności i słabej płynności. Przed zajęciem pozycji sprawdź harmonogram odblokowań tokenów (unlocki potrafią dociążyć rynek na lata), strukturę emisji tokena nagród, trend liczby aktywnych graczy i to, na jakich giełdach token jest notowany. Jeśli grasz spekulacyjnie, ustal maksymalną kwotę, którą możesz stracić w całości, i traktuj ją jak bilet, a nie inwestycję. Pozycję w tokenie gry trzymaj małą w stosunku do portfela – przy spadkach rzędu 90% nawet dobra reszta portfela nie odrobi dużej ekspozycji.
Najczęstsze pytania
Czy na grach P2E da się jeszcze zarobić?
Pojedynczym osobom się to udaje, zwłaszcza na starcie nowych gier. Model jako całość opiera się jednak na napływie nowych graczy, więc zarobki są niestabilne i często krótkotrwałe.
Czym różni się token nagród od tokena zarządzania?
Token nagród jest emitowany graczom w dużych ilościach i zwykle traci na wartości. Token zarządzania ma ograniczoną podaż i służy do głosowań oraz stakingu, ale też bywa mocno zmienny.
Co to jest program stypendialny w grach P2E?
Właściciel NFT wypożycza je graczowi, który nie ma kapitału, a nagrody są dzielone między obie strony według ustalonego klucza.
Dlaczego ekonomia Axie Infinity się załamała?
Token nagród był emitowany bez limitu, a popyt zależał od nowych graczy. Gdy przyrost użytkowników zwolnił, podaż zalała rynek, a atak na most Ronin pogłębił kryzys zaufania.
Czym jest model play-and-own?
To nowsze podejście, w którym gra ma być przede wszystkim rozrywką, a posiadanie przedmiotów na blockchainie jest dodatkiem, a nie źródłem dochodu.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
