Near (NEAR Protocol) to blockchain warstwy 1 z natywnym tokenem NEAR, zaprojektowany z myślą o skalowaniu przez sharding i prostej obsłudze dla użytkownika. Założyli go w 2017 roku Illia Polosukhin – współautor pracy „Attention Is All You Need”, która wprowadziła architekturę transformer – oraz Alexander Skidanov. Dziś Near promuje się głównie jako infrastruktura do chain abstraction, czyli korzystania z wielu blockchainów z jednego konta, oraz do agentów AI.
Architektura – Nightshade
Near dzieli sieć na shardy, które przetwarzają transakcje równolegle. W modelu Nightshade każdy blok zawiera „kawałki” (chunks) ze wszystkich shardów, więc z zewnątrz sieć wygląda jak jeden łańcuch. W 2024 roku wdrożono Nightshade 2.0 z bezstanową walidacją – część walidatorów sprawdza bloki bez przechowywania pełnego stanu sharda, co obniża wymagania sprzętowe i ułatwia dokładanie shardów. Konsensus to proof of stake.
Konta w Near mają czytelne nazwy (np. jan.near), a aplikacja może opłacać gas za użytkownika. Obok działa Aurora – środowisko zgodne z EVM.
Chain abstraction i intents
- Chain signatures – konto na Near może podpisywać transakcje na innych sieciach, np. Bitcoin czy Ethereum, dzięki rozproszonemu podpisywaniu przez walidatorów.
- NEAR Intents – zamiast ręcznie wybierać most i giełdę, określasz cel („zamień X na Y na sieci Z”), a wyspecjalizowani uczestnicy (solverzy) konkurują o jego realizację.
To podejście przesuwa uwagę z samego łańcucha na warstwę rozliczeń między sieciami. Dla tokena oznacza to pytanie, na ile ruch w intents przekłada się na opłaty i popyt na NEAR.
Token NEAR
| Funkcja | Opis |
|---|---|
| Opłaty | gas płacony w NEAR; historycznie 70% spalane, 30% dla twórców kontraktów – w 2026 roku przegłosowano spalanie całości |
| Staking | zabezpieczenie sieci i nagrody z emisji |
| Przechowywanie | zapis danych wymaga zablokowania NEAR (storage staking) |
| Zarządzanie | głosowanie w strukturach House of Stake |
Historia w skrócie
Sieć wystartowała w kwietniu 2020 roku w trybie ograniczonym, a pełną decentralizację i przelewy odblokowano później w tym samym roku. W 2024 roku wdrożono Nightshade 2.0. 30 października 2025 roku weszła zmiana obniżająca maksymalną inflację z 5% do 2,5% rocznie – kontrowersyjna, bo wcześniejsze głosowanie walidatorów nie osiągnęło wymaganego progu, a zmianę aktywowano przez aktualizację oprogramowania przyjętą przez większość walidatorów.
Zastosowania
Near służy do aplikacji konsumenckich z prostym logowaniem, do wymiany aktywów między sieciami przez intents oraz do projektów łączących blockchain z agentami AI, które mogą samodzielnie wykonywać transakcje na wielu łańcuchach w imieniu użytkownika.
Ryzyka i krytyka
- Niepewne przełożenie aktywności intents na wartość tokena.
- Kontrowersje wokół zarządzania po obniżce inflacji.
- Rozproszenie ekosystemu między Near, Aurorę i inne sieci.
- Narracja AI bywa marketingiem wyprzedzającym realne użycie.
Przykład
Załóżmy podaż 1,3 mld NEAR. Przy inflacji 5% emisja to 65 mln NEAR rocznie, przy 2,5% – 32,5 mln. Jeśli sieć spala umownie 5 mln NEAR z opłat, podaż netto rośnie o 27,5 mln zamiast 60 mln. Obniżka o połowę zmniejsza więc presję podażową, ale sieć nadal jest inflacyjna, dopóki spalanie nie zrówna się z emisją.
Najczęstsze błędy
- Mylenie wolumenu intents z przychodem sieci.
- Kupowanie „tokena AI” bez sprawdzenia, co realnie generuje popyt.
- Pomijanie okresu odblokowania stakingu.
Perspektywa tradera
NEAR bywa traktowany jako proxy narracji AI – w okresach mody na ten sektor rośnie szybciej niż rynek, a po jej wygaśnięciu szybciej traci. Poza tym zachowuje się jak typowy altcoin skorelowany z BTC. Śledź zmiany w parametrach ekonomii (inflacja, spalanie) i dane o aktywności, ale traktuj je jako tło, a nie sygnał wejścia.
Najczęstsze pytania
Czym jest chain abstraction?
Podejściem, w którym korzystasz z wielu blockchainów z jednego konta, bez ręcznej obsługi mostów, różnych portfeli i tokenów na gas.
Czym są NEAR Intents?
Systemem, w którym określasz cel transakcji, a solverzy konkurują o jego wykonanie, także między różnymi sieciami.
Jaka jest inflacja NEAR?
Od 30 października 2025 roku maksymalna roczna emisja wynosi 2,5%, wcześniej 5%. Część podaży ogranicza spalanie opłat.
Czy Near jest zgodny z EVM?
Natywnie nie, ale działa na nim Aurora – środowisko zgodne z EVM.
Kto zarządza Near?
Rozwój koordynuje NEAR Foundation wraz z zespołami deweloperskimi, a decyzje o parametrach sieci podejmowane są m.in. w strukturach House of Stake i przez walidatorów, którzy wdrażają aktualizacje.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
