FATCA (ang. Foreign Account Tax Compliance Act) to amerykańska ustawa z 2010 roku, która zobowiązuje zagraniczne instytucje finansowe do identyfikowania i raportowania rachunków należących do amerykańskich podatników. Celem jest ograniczenie unikania podatków przez obywateli i rezydentów USA trzymających pieniądze poza Stanami. Polska podpisała z USA umowę wdrażającą FATCA w 2014 roku, więc polskie banki i domy maklerskie przekazują odpowiednie dane do polskiej administracji skarbowej, a ta – do amerykańskiej.
To dlatego przy otwieraniu konta w banku albo u brokera odpowiadasz na pytania, czy masz obywatelstwo USA, czy urodziłeś się w USA albo czy masz tam adres.
Kogo dotyczy FATCA
FATCA dotyczy tzw. osób amerykańskich (US persons), m.in.:
- obywateli USA – niezależnie od tego, gdzie mieszkają,
- posiadaczy zielonej karty,
- osób spełniających kryteria rezydencji podatkowej w USA,
- niektórych podmiotów, np. spółek i trustów powiązanych z USA.
Szczególną grupą są tzw. przypadkowi Amerykanie – osoby, które urodziły się w USA, mają przez to obywatelstwo amerykańskie, ale całe życie mieszkają w Polsce. Też podlegają FATCA i amerykańskim obowiązkom podatkowym.
W-9 czy W-8BEN
| W-9 | W-8BEN | |
|---|---|---|
| Kto składa | osoba amerykańska | osoba nieamerykańska |
| Co potwierdza | status podatnika USA | rezydencję podatkową w innym kraju |
| Skutek | rachunek jest raportowany w ramach FATCA | możliwość skorzystania z umowy podatkowej, np. obniżonej stawki podatku od dywidend |
Co to oznacza w praktyce
- Dla większości Polaków – tylko kilka pytań przy otwarciu rachunku i formularz W-8BEN u brokera, jeśli kupujesz amerykańskie akcje.
- Dla osób z obywatelstwem USA – rachunki są raportowane, a część zagranicznych instytucji w ogóle nie chce obsługiwać amerykańskich klientów z powodu obowiązków i ryzyka regulacyjnego.
- Dla wszystkich – podanie nieprawdziwych informacji w oświadczeniach to poważne naruszenie, a nie formalność.
FATCA a CRS
FATCA była inspiracją dla standardu CRS, który przyjęło ponad sto krajów – ale bez USA. Efekt jest taki, że Stany Zjednoczone otrzymują dane o rachunkach swoich podatników z całego świata, a same przekazują innym krajom dane w węższym zakresie. W efekcie USA bywają wskazywane jako jurysdykcja, w której zagraniczni inwestorzy mogą liczyć na większą poufność niż w wielu krajach europejskich.
Przypadkowi Amerykanie – na co uważać
- Obywatel USA co do zasady rozlicza się w USA z dochodów z całego świata, niezależnie od miejsca zamieszkania – choć umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania ogranicza podwójne obciążenie.
- Rachunki w Polsce są raportowane do USA.
- Część zagranicznych brokerów i funduszy odmawia obsługi osób amerykańskich.
- Zrzeczenie się obywatelstwa USA jest możliwe, ale kosztowne i wymaga uregulowania zobowiązań podatkowych.
Jeśli urodziłeś się w USA, a nigdy tam nie mieszkałeś, warto sprawdzić swoją sytuację u specjalisty, zanim zaczniesz inwestować większe kwoty.
Perspektywa tradera
Dla polskiego tradera FATCA ma znaczenie głównie pośrednie: przy zakładaniu konta u brokera trzeba poprawnie zadeklarować status i złożyć W-8BEN. Jeśli jesteś przypadkowym Amerykaninem, sytuacja jest znacznie bardziej skomplikowana – obowiązki podatkowe w USA mogą dotyczyć także Twoich dochodów z tradingu w Polsce i warto to skonsultować ze specjalistą.
Najczęstsze pytania
Czy FATCA dotyczy mnie, jeśli tylko kupuję amerykańskie akcje?
Nie jako osoby raportowanej. Jeśli nie jesteś osobą amerykańską, składasz W-8BEN, który potwierdza Twój zagraniczny status.
Kto to jest przypadkowy Amerykanin?
Osoba, która ma obywatelstwo USA – najczęściej przez urodzenie na terytorium Stanów – ale mieszka poza USA i często nie ma z nimi żadnych innych związków. Formalnie podlega amerykańskim obowiązkom podatkowym.
Czy polski bank przekazuje dane do USA?
Polskie instytucje przekazują dane o rachunkach osób amerykańskich do polskiej administracji skarbowej, która wymienia je z urzędem podatkowym USA na podstawie umowy międzyrządowej.
Czym różni się FATCA od CRS?
FATCA to amerykańska ustawa dotycząca podatników USA. CRS to wielostronny standard OECD, w którym kraje wymieniają dane o rachunkach rezydentów innych państw. USA nie uczestniczą w CRS.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Przepisy się zmieniają – przed decyzją sprawdź aktualny stan prawny.
