Cross margin (margin krzyżowy) to tryb depozytu na giełdach kontraktów, w którym całe dostępne saldo rachunku służy jako wspólne zabezpieczenie wszystkich otwartych pozycji. Niezrealizowane zyski jednej pozycji mogą pokrywać straty innej, a likwidacja następuje dopiero wtedy, gdy łączny kapitał rachunku spadnie do sumy depozytów podtrzymujących. Ceną za odległą likwidację jest to, że stawką może być całe saldo, a nie tylko depozyt jednej pozycji.
Jak działa margin krzyżowy
- Wszystkie pozycje w trybie cross korzystają z jednej puli środków.
- Kapitał rachunku to saldo plus niezrealizowany wynik wszystkich pozycji.
- Likwidacja następuje, gdy kapitał spadnie do łącznego depozytu podtrzymującego. Może objąć jedną lub wszystkie pozycje.
- Każda nowa pozycja i każda wypłata zmienia ceny likwidacji pozostałych.
- Na części giełd zabezpieczeniem mogą być też inne aktywa niż stablecoiny, np. BTC – wtedy spadek ich wartości zmniejsza depozyt.
Scenariusz 1: jedna pozycja w trybie cross
Załóżmy saldo 10 000 USDT i long 0,5 BTC po 60 000 USD (nominał 30 000 USDT). Przyjmijmy umownie depozyt podtrzymujący 0,5% nominału, czyli 150 USDT. W trybie cross pozycja może stracić 10 000 − 150 = 9850 USDT, zanim nastąpi likwidacja. Przy 0,5 BTC to 19 700 USD ruchu, więc cena likwidacji wynosi około 40 300 USD.
Ta sama pozycja w trybie izolowanym z dźwignią 10x miałaby cenę likwidacji około 54 300 USD i maksymalną stratę 3000 USDT. Cross daje dużo więcej miejsca, ale jeśli nie masz stop lossa, spadek do 40 300 USD zabiera praktycznie cały rachunek. Wybrana w panelu „dźwignia” ma tu mniejsze znaczenie – o ryzyku decyduje nominał pozycji względem salda, czyli dźwignia efektywna: 30 000 / 10 000 = 3.
Scenariusz 2: dwie pozycje w tym samym kierunku
Do longa na BTC dokładasz long 10 ETH po 3000 USD (nominał 30 000 USDT). Łączny nominał to 60 000 USDT, dźwignia efektywna – 6, a łączny depozyt podtrzymujący – 300 USDT. Oba aktywa są silnie skorelowane.
| Spadek BTC i ETH | Strata na BTC | Strata na ETH | Kapitał rachunku |
|---|---|---|---|
| 5% | 1500 USDT | 1500 USDT | 7000 USDT |
| 10% | 3000 USDT | 3000 USDT | 4000 USDT |
| ok. 16,2% | 4850 USDT | 4850 USDT | 300 USDT – likwidacja |
Przy spadku około 16,2% (BTC w okolicy 50 300 USD, ETH w okolicy 2515 USD) łączna strata wynosi 9700 USDT, kapitał spada do 300 USDT i giełda likwiduje obie pozycje. Tracisz całe saldo – a wystarczył ruch, który na rynku kryptowalut nie jest niczym wyjątkowym.
Scenariusz 3: pozycje, które się równoważą
Teraz zamiast longa na ETH otwierasz short 10 ETH po 3000 USD. Masz long BTC i short ETH, każdy o nominale 30 000 USDT – to transakcja na relację między BTC a ETH, a nie na kierunek rynku. Jeśli cały rynek spada o 10%, long BTC traci 3000 USDT, a short ETH zyskuje 3000 USDT. Wynik netto: zero.
W trybie izolowanym z dźwignią 10x long BTC zostałby zlikwidowany przy spadku o około 9,5%, mimo że cała konstrukcja wychodzi na zero. Po likwidacji zostałbyś z samym shortem ETH, czyli z zupełnie inną pozycją niż zamierzałeś. W trybie cross zysk shorta pokrywa stratę longa i obie nogi przetrwają. To główny powód, dla którego cross ma sens przy pozycjach zabezpieczających się nawzajem.
Kiedy cross margin ma sens
- Hedging i spready – pozycje zabezpieczające się wzajemnie, np. long spot z krótkim kontraktem albo long jednej monety i short drugiej.
- Zarządzanie portfelem pozycji – gdy liczysz ryzyko dla całego rachunku, a nie dla pojedynczych transakcji.
- Wydzielony kapitał – gdy na rachunku (lub subkoncie) trzymasz wyłącznie kwotę przeznaczoną do tradingu, a resztę poza giełdą.
- Dyscyplina stopów – gdy każda pozycja ma stop loss, a odległa likwidacja jest tylko ochroną przed knotami.
Główne ryzyka
- Jedna źle zarządzana pozycja może pociągnąć za sobą likwidację wszystkich.
- Skorelowane pozycje w tym samym kierunku zachowują się jak jedna, dużo większa pozycja.
- Dokładanie pozycji przybliża cenę likwidacji wszystkich pozostałych.
- Gdy zabezpieczeniem jest kryptowaluta, jej spadek zmniejsza depozyt w tym samym czasie, gdy longi tracą.
Najczęstsze błędy
- Handel w trybie cross bez stop lossa, z myślą, że „likwidacja jest daleko”.
- Trzymanie na giełdzie całych oszczędności na rachunku w trybie cross.
- Ocenianie ryzyka po dźwigni ustawionej w panelu zamiast po dźwigni efektywnej.
- Uśrednianie tracących pozycji, które zjada wolne saldo.
Perspektywa tradera
W trybie cross najważniejsza liczba to łączna dźwignia efektywna rachunku, a nie ta w ustawieniach pozycji. Praktyczna zasada: każda pozycja ma stop loss wynikający z analizy, a wielkość pozycji liczysz z ryzyka – możesz to zrobić w kalkulatorze wielkości pozycji. Suma ryzyk wszystkich otwartych pozycji, zwłaszcza skorelowanych, nie powinna przekraczać z góry ustalonego limitu. Kapitał przeznaczony do tradingu z dźwignią dobrze jest oddzielić od reszty oszczędności – wtedy nawet najgorszy scenariusz w trybie cross ma znany, ograniczony rozmiar.
Najczęstsze pytania
Czy w trybie cross mogę stracić całe saldo?
Tak. Całe dostępne saldo zabezpiecza pozycje, więc przy braku stop lossa i dużym ruchu likwidacja może zabrać wszystkie środki objęte trybem cross.
Dlaczego cena likwidacji w trybie cross się zmienia?
Bo zależy od całego rachunku: salda, wyniku innych pozycji, opłat i fundingu. Każda nowa pozycja, wypłata czy zmiana ceny innego aktywa ją przesuwa.
Kiedy lepiej wybrać cross, a kiedy isolated?
Cross przydaje się przy pozycjach zabezpieczających się nawzajem i przy zarządzaniu całym portfelem. Isolated jest prostszy, gdy traktujesz każdą transakcję osobno i chcesz z góry ograniczyć stratę z jednej pozycji.
Czy zysk z jednej pozycji chroni inne w trybie cross?
Tak. Niezrealizowany zysk zwiększa kapitał rachunku i odsuwa likwidację pozostałych pozycji. Działa to także w drugą stronę – strata jednej pozycji przybliża likwidację wszystkich.
Jak ograniczyć ryzyko w trybie cross?
Stosuj stop lossy, licz wielkość pozycji z ryzyka, pilnuj dźwigni efektywnej całego rachunku i trzymaj na giełdzie tylko kapitał przeznaczony do tradingu – najlepiej na osobnym subkoncie.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.
